Transponder AIS

Co wyróżnia AIS spośród innego sprzętu nawigacyjnego

Radar i ECDIS budują obraz świata wokół statku z odbitej energii albo zapisanych map. AIS działa odwrotnie: transponder nadaje w regularnych odstępach przez VHF tożsamość, pozycję, kurs, prędkość i dane podróży własnego statku oraz odbiera te same nadania od każdej innej jednostki z AIS i stacji brzegowej w zasięgu. To system oparty na współpracy -- zależy od tego, że inne statki nadają uczciwie i poprawnie -- i dlatego uzupełnia radar i obserwację wzrokową, a nie je zastępuje, nie na odwrót.

Główne elementy

Nadajnik-odbiornik

Nadaje i odbiera równocześnie na dwóch wydzielonych kanałach VHF, używając samoorganizującego się wielodostępu z podziałem czasu, by dzielić kanał z każdą inną jednostką AIS w zasięgu bez kolizji.

Wejście pozycji GNSS

Wydzielony wewnętrzny lub zewnętrzny odbiornik GPS dający odniesienie pozycji i czasu, które transponder nadaje; utrata tego wejścia psuje jakość komunikatu AIS, nawet gdy nadawanie trwa.

Gniazdo pilota i wyświetlacz

Standardowe złącze dające wchodzącemu na pokład pilotowi bezpośredni dostęp do danych AIS na laptopie oraz minimalna jednostka klawiatury i wyświetlacza na mostku do wprowadzania danych podróży, jak port docelowy i ETA.

Kryteria doboru

• Klasa A kontra klasa B: statki SOLAS wymagają klasy A z jej wyższą mocą nadawania i częstością meldunków; klasa B pasuje mniejszym jednostkom niepodlegającym wymogom wyposażenia SOLAS.
• Integracja z ECDIS i VDR, bo cele AIS nakłada się normalnie na mapę elektroniczną, a jego komunikaty zapisuje rejestrator danych podróży.
• Odseparowanie anteny od innego sprzętu VHF i radaru dla uniknięcia wzajemnych zakłóceń — częste przeoczenie montażowe przy doposażeniach.

Przepisy i klasa

Rozdział V konwencji SOLAS wymaga AIS na wszystkich statkach od 300 pojemności brutto w podróżach międzynarodowych, na towarowcach od 500 pojemności brutto poza podróżami międzynarodowymi i na wszystkich statkach pasażerskich niezależnie od wielkości. Transponder musi nadawać nieprzerwanie, chyba że kapitan uzna to za ryzyko dla bezpieczeństwa — postanowienie pomyślane dla rejonów wysokiego ryzyka piractwa, a nie dla rutynowego uznania. Przeglądy klasy sprawdzają, czy zaprogramowane dane statyczne odpowiadają faktycznym danym statku i czy dane podróży są aktualizowane na każdym przejściu.

Typowe usterki

• Błędne lub nieaktualne dane statyczne, jak port docelowy, zanurzenie czy typ statku, których załoga zapomniała zaktualizować i które potem mylą inny ruch i VTS.
• Usterka anteny GNSS psująca po cichu dokładność pozycji, bo transponder nadaje dalej, nawet gdy jego własne wejście pozycji zdryfowało.
• Degradacja anteny lub kabla VHF zmniejszająca zasięg nadawania, często odkrywana dopiero, gdy pobliska jednostka albo VTS zgłosi słaby odbiór.
• Nakładające się numery MMSI z powielonej lub źle zaprogramowanej tożsamości, co psuje obraz celów każdemu, kto śledzi statek.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Uznanie typu odpowiadające wymaganiom państwa bandery i potwierdzona współpraca z istniejącymi interfejsami ECDIS i VDR statku.
• Prosta obsługa wprowadzania danych statycznych i podróży na jednostce mostkowej, bo aktualizuje je załoga na każdym przejściu, a niezgrabny interfejs prowadzi do pomijanych aktualizacji.
• Udokumentowane wytyczne odseparowania anten dla uniknięcia zakłóceń istniejących instalacji VHF i radaru przy doposażeniu.

Sprawdzajcie dane statyczne zaprogramowane w transponderze z faktycznymi danymi statku przy każdym zawinięciu do portu, nie tylko przy odbiorze -- zły typ statku albo nieaktualne zanurzenie po cichu podkopują cały sens istnienia AIS.