Winda kotwiczna

Co winda kotwiczna musi umieć

Winda to maszyna, która luzuje i wybiera łańcuch kotwiczny — a osobno od tego trzyma statek na kotwicy, gdy wymagana długość łańcucha jest już wydana. To dwie różne służby tej samej maszyny: siła wybierania idzie z silnika elektrycznego lub hydraulicznego przez przekładnię na koło łańcuchowe, a trzymanie na kotwicy to sprawa stopera łańcucha i hamulca windy — nie silnika, który po rzuceniu kotwicy zwykle się wysprzęgla. Winda dobrana tylko po prędkości i momencie wybierania, bez dostatecznej siły trzymania hamulca, wybierze łańcuch bez zarzutu — i mimo to pozwoli statkowi wlec kotwicę, jeśli hamulec nie podoła.

Główne elementy

• Koło łańcuchowe — koło o gniazdach ukształtowanych na wymiar ogniwa, które chwyta łańcuch do wybierania; zużycie mierzy się tu względem granic zużycia samego łańcucha
• Silnik i przekładnia — napęd elektryczny lub hydrauliczny dający prędkość i moment wybierania, wymiarowany na ciężar kotwicy i łańcucha podnoszonych z największej głębokości kotwiczenia, na jaką statek zaprojektowano
• Hamulec taśmowy — hamulec cierny na bębnie koła łańcuchowego, trzymający łańcuch, gdy koło jest wysprzęglone od silnika; to on naprawdę trzyma statek na kotwicy
• Stoper łańcucha (stoper dziobowy) — osobne mechaniczne urządzenie na pokładzie, które po zakotwiczeniu zdejmuje z windy całą siłę trzymania kotwicy — by hamulec nie niósł pełnego obciążenia w nieskończoność
• Głowica cumownicza — często obok koła łańcuchowego do pracy z linami, na tym samym silniku

Dobór i wymiarowanie

Wymiarowanie windy idzie za wskaźnikiem wyposażenia obliczonym dla statku według przepisów klasy, który ustala masę kotwicy, średnicę i gatunek łańcucha — a więc i uciąg oraz siłę trzymania hamulca, jakie winda musi dać. Istotne wielkości to:

• Średnica i gatunek łańcucha, na większym tonażu zwykle gatunek 3, co ustala profil koła łańcuchowego i wymagany moment hamowania
• Prędkość wybierania przy uciągu znamionowym, bo przepisy klasy ustalają minimalną ciągłą prędkość wybierania z dwiema kotwicami i łańcuchem wiszącym swobodnie
• Siła trzymania hamulca, wyrażona jako wielokrotność obciążenia zrywającego łańcucha, nie tylko masy kotwicy
• Dostępność energii elektrycznej lub hydraulicznej na pokładzie, która czasem rozstrzyga typ napędu niezależnie od samej służby windy

Przepisy i klasa

Towarzystwa klasyfikacyjne wymiarują wyposażenie kotwiczne formułą wskaźnika wyposażenia ze swoich przepisów — z wyporności, szerokości i powierzchni nadbudówek statku — i stąd wynikają masa kotwicy, średnica i długość łańcucha, z którymi winda musi sobie radzić. Nie ma wymogu SOLAS, by siłę trzymania hamulca sprawdzać prawdziwym rzuceniem kotwicy; przeglądy klasy sprawdzają jednak stan koła łańcuchowego i hamulca, działanie stopera i to, czy oznaczenia łańcucha na każdym łączniku są widoczne do kontroli wydanej długości. Silniki windy i ich zabezpieczenia elektryczne podchodzą pod ogólny przegląd elektryczny statku.