Pompa zęzowa (główna i awaryjna)

Co odróżnia układ zęzowy główny i awaryjny od zwykłego osuszania

Każdy statek ma jakąś zdolność wypompowania zęz w ramach zwykłego utrzymania porządku, ale instalacja zęzowa według SOLAS jest określonym, dobranym układem mającym nie dopuścić, aby zalana przestrzeń zatopiła statek, a nie tylko usuwać skropliny i przecieki. Ma dwie odrębne warstwy: instalację zęzową główną, obsługiwaną zwykle przez pompy używane także do celów ogólnych albo balastowych, oraz osobną awaryjną pompę zęzową, która musi zdołać zassać z zęz pomieszczenia maszynowego nawet wtedy, gdy właśnie ta przestrzeń zostanie zalana i wyłączy instalację główną. Pompa awaryjna jest celowo niezależna — inne źródło zasilania, inne miejsce albo bezpośrednie ssanie z morza — ponieważ przypadek awarii, na jaki ją zbudowano, polega na tym, że instalacja główna tonie razem z przestrzenią, którą miała uratować.

Główne elementy

Magistrala zęzowa i odgałęzienia

Rurociągi biegnące na długości pomieszczenia maszynowego i do pozostałych przedziałów wodoszczelnych, z zaworem ssawnym w każdej przestrzeni prowadzącym z powrotem do magistrali zęzowej.

Pompy zęzowe

Często pompy balastowe albo ogólnego przeznaczenia przełączane na magistralę zęzową zamiast jednostek wydzielonych, dobrane tak, aby przynajmniej wymagana ich liczba mogła pracować jednocześnie w służbie zęzowej.

Zawory zwrotne i zwrotno-odcinające

Montowane przy każdym ssaniu zęzowym, aby zapobiec przepływowi wody z magistrali zęzowej z powrotem do przestrzeni już zalanej albo uszkodzonej.

Awaryjna pompa i ssanie zęzowe

Pompa o niezależnym napędzie albo bezpośrednie ssanie awaryjne na głównej pompie obiegowej, umieszczone i zasilane tak, aby przetrwały ten sam przypadek zalania, który mógłby unieruchomić pompy zęzowe podstawowe.

Dobór i wybór

• Wymagana wydajność pomp zęzowych, obliczona z wymiarów statku według właściwego wzoru SOLAS, a nie dowolnie przyjęty przepływ.
• Liczba pomp o niezależnym napędzie, rosnąca wraz z wielkością statku i kategorią statku pasażerskiego albo towarowego.
• Średnica przewodu ssawnego, ustalona przepisami jako najmniejsza dopuszczalna, tak aby nie dało się jej zaniżyć dla oszczędności.
• Umiejscowienie pompy awaryjnej, wybrane celowo tak, aby pozostała dostępna i zdatna do pracy przy zalaniu pomieszczenia maszynowego.

Przepisy i klasa

SOLAS rozdział II-1 ustala wymaganą liczbę pomp zęzowych o napędzie mechanicznym, najmniejsze średnice magistrali zęzowej i odgałęzień według wzoru oraz wymóg posiadania awaryjnej pompy zęzowej o niezależnym napędzie, zdolnej zassać wprost z pomieszczenia maszynowego. Towarzystwa klasyfikacyjne sprawdzają wydajność pomp wobec wzoru przy budowie, a okresowo poddają przeglądowi zawory zęzowe, zawory zwrotne i stan rurociągów, ponieważ skorodowane albo zatarte zawory ssania zęzowego są powracającym spostrzeżeniem, które wprost podkopuje zdolność statku do reagowania na zalanie.

Typowe usterki

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Poświadczona wydajność pompy wobec właściwego wzoru SOLAS dla wymiarów statku, wraz z danymi z prób, a nie sama wartość z tabliczki znamionowej.
• Materiały odpowiednie do pracy z wodą zęzową, w tym z porwanym olejem i cząstkami stałymi, a nie pompy do czystej wody morskiej przystosowane do służby zęzowej.
• Układ niezależnego zasilania pompy awaryjnej, który rzeczywiście przetrwa awarię w głównym pomieszczeniu maszynowym.
• Dobra jakość zaworów zwrotnych i zwrotno-odcinających w każdym punkcie ssania, ponieważ tanio je zaniżyć, a drogo, gdy zawiodą.

Sprawdzaj awaryjne ssanie zęzowe podczas ćwiczeń pod rzeczywistym obciążeniem, a nie tylko przez suchy rozruch — pompa, która swobodnie obraca się na warsztacie, może i tak nie podnieść wody, gdy w obiegu pojawi się prawdziwa wysokość ssania i opory rurociągu.