Co sprawdzić w Łańcuch kotwiczny (z rozpórkami).
Każde zwykłe ogniwo łańcucha z rozpórkami niesie w poprzek swojej talii odlaną albo kutą rozpórkę, blokującą ogniwo w stałym kształcie owalu. Bez tej rozpórki mocno obciążone ogniwo spłaszcza się i załamuje o sąsiadów, co skupia naprężenie na łuku i gwałtownie podnosi ryzyko nagłego pęknięcia. Łańcuch z rozpórkami jest zatem standardem dla okrętowego łańcucha kotwicznego powyżej pewnej wielkości; łańcuch bez rozpórek jest lżejszy i tańszy, ale pozostaje ograniczony do mniejszych jednostek i zastosowań pomocniczych, jak pendenty cumownicze, gdzie obciążenia i następstwa zerwania łańcucha są mniejsze.
Co określa łańcuch z rozpórkami
Każde zwykłe ogniwo łańcucha z rozpórkami niesie w poprzek swojej talii odlaną albo kutą rozpórkę, blokującą ogniwo w stałym kształcie owalu. Bez tej rozpórki mocno obciążone ogniwo spłaszcza się i załamuje o sąsiadów, co skupia naprężenie na łuku i gwałtownie podnosi ryzyko nagłego pęknięcia. Łańcuch z rozpórkami jest zatem standardem dla okrętowego łańcucha kotwicznego powyżej pewnej wielkości; łańcuch bez rozpórek jest lżejszy i tańszy, ale pozostaje ograniczony do mniejszych jednostek i zastosowań pomocniczych, jak pendenty cumownicze, gdzie obciążenia i następstwa zerwania łańcucha są mniejsze.
Główne elementy
Ogniwo zwykłe
Główna część długości łańcucha, o jednakowej średnicy, z rozpórką, wytwarzana i badana w odcinkach zwanych przęsłami albo szaklami, tradycyjnie po 27.5 metra (15 sążni) każdy, łączonych końcami w pełną długość łańcucha.
Ogniwo powiększone i szakla łącząca Kentera albo bezpałąkowa
Dwa powiększone ogniwa oraz rozłączna szakla łącząca spinają każde przęsło z następnym. Szakla łącząca jest równa z zarysem ogniwa zwykłego, tak by przechodziła przez kieszeń łańcuchową windy i kluzę bez zaczepiania.
Ogniwo końcowe, szakla kotwiczna i krętlik
Ogniwo końcowe przyjmuje szaklę kotwiczną, która spina łańcuch z trzonem kotwicy. Krętlik, zwykle w drugim albo trzecim przęśle od kotwicy, pozwala łańcuchowi rozkręcić się, gdy statek obraca się wokół kotwicy, bez przenoszenia skręcania na cały łańcuch.
Dobór i wymiarowanie
| Gatunek | Względna wytrzymałość | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| U1 | Poziom odniesienia (stal zwykła) | Jednostki mniejsze i starsze |
| U2 | ~1.3x U1 | Częsty na nowszych statkach handlowych |
| U3 | ~1.6x U1 | Jednostki większe, o wyższych liczbach wyposażenia |
Średnicę i całkowitą długość łańcucha ustala okrętowa liczba wyposażenia, wielkość wyliczana przez klasę z wyporności, szerokości i powierzchni nawiewu kadłuba oraz nadbudowy powyżej linii wodnej, a nie po prostu z tonażu.
Przepisy i klasa
Łańcuch z rozpórkami buduje się i bada według ujednoliconych wymagań IACS, przy czym każde przęsło poddaje wytwórca próbie obciążeniem próbnym i zrywającym oraz poświadcza przed dostawą. Przepisy klasy nakazują okresowy przegląd średnicy łańcucha, a częstą granicą roboczą jest to, że łańcuch kwalifikuje się do wymiany albo odwrócenia końcami, gdy zużycie zmniejszy średnią średnicę o około 12 procent względem stanu z budowy, choć dokładną wartość ustalają przepisy towarzystwa klasyfikacyjnego i zatwierdzone wyposażenie statku. Świadectwa łańcucha i osprzętu trzeba trzymać na statku i muszą one zgadzać się z rejestrem wyposażenia klasy.
Typowe usterki
| Usterka | Skutek |
|---|---|
| Równomierny ubytek średnicy od zużycia o kieszeń łańcuchową i kluzę | Zmniejszona wytrzymałość na zerwanie, w końcu poniżej granicy przeglądu klasy |
| Wżery albo bruzdy od korozji w komorze łańcuchowej | Miejscowe słabe punkty, które zwykły pomiar średnicy może pominąć |
| Poluzowana albo utracona rozpórka | Ogniwo odkształca się pod obciążeniem, co podnosi ryzyko nagłej awarii w tym miejscu |
| Niedobrana albo odwrotnie założona szakla łącząca | Zaczepia o kieszeń łańcuchową albo w kluzie i uszkadza windę pod obciążeniem |
Na co zwrócić uwagę u dostawcy
- Pełne świadectwa hutnicze i badań partii dla faktycznie dostarczonego łańcucha, a nie ogólne świadectwo typu
- Gatunek i średnicę dobrane dokładnie do zatwierdzonej okrętowej liczby wyposażenia, a nie tylko "podobne do starego łańcucha"
- Szakle łączące i krętliki od wytwórcy, którego zarys potwierdzono jako zgodny z istniejącą kieszenią łańcuchową
- Gotowość odwrócenia końcami albo ponownego poświadczenia łańcucha używanego, zamiast sprzedaży wyłącznie nowego
Zużycie łańcucha rzadko rozkłada się równo na całej długości; mierzcie średnicę w kilku miejscach każdego przęsła, zwłaszcza na odcinkach najbardziej wytartych, najczęściej przechodzących przez kieszeń łańcuchową, nim zaufacie pojedynczemu pomiarowi wyrywkowemu.