Zasobnik ciepłej wody (kalorifer)

Co kalorifer robi inaczej niż podgrzewacz bezpośredni

Kalorifer jest pośrednim podgrzewaczem wody: zbiornikiem magazynującym, w którym woda słodka jest podgrzewana wężownicą grzewczą, a nie grzałką zanurzoną wprost w gromadzonej wodzie ani palnikiem z otwartym ogniem. Czynnik grzewczy płynący w wężownicy to zwykle gorąca woda albo para pobierana z obiegu chłodzenia silnika głównego, z kotła utylizacyjnego albo z grzałki elektrycznej wbudowanej w ten sam płaszcz jako rozwiązanie zapasowe, używanej zwykle podczas postojów w porcie, gdy silnik główny nie dostarcza ciepła odpadowego. To właśnie odróżnia go od prostego elektrycznego podgrzewacza wody: kalorifer magazynuje zapas ciepłej wody i dogrzewa go z tego źródła, które akurat pracuje, więc załoga ma ciepłą wodę niezależnie od tego, czy statek jest w morzu, czy w porcie.

Główne elementy

Zbiornik magazynujący

Pionowy albo poziomy zbiornik ciśnieniowy, zwykle ze stali nierdzewnej albo ze stali zwykłej z powłoką ochronną, dobrany na pojemność od mniej więcej 100 do 1000 litrów, zależnie od liczebności załogi i typu jednostki.

Nagrzewnica

Wężownica z rur żebrowanych albo gładkich, prowadząca wodę chłodzącą lub parę, dobrana tak, aby ponownie ogrzać całą objętość zbiornika w określonym czasie po zimnym starcie, przy zasilaniu wodą chłodzącą zwykle w mniej niż godzinę.

Elektryczna grzałka zanurzeniowa

Grzałka oporowa, zwykle 3 do 15 kW, podłączona przez termostat i wyłącznik nadmiarowo-temperaturowy, używana jako jedyne źródło ciepła w porcie albo jako uzupełnienie, gdy ciepło z silnika jest niedostępne.

Anoda ochronna

Anoda magnezowa albo cynkowa zamontowana wewnątrz płaszcza, chroniąca go przed korozją galwaniczną, zużywająca się z czasem i wymagająca okresowej wymiany zamiast samego zbiornika.

Termostatyczny zawór mieszający

Zamontowany za zbiornikiem, miesza wodę magazynowaną, utrzymywaną często powyżej 60 stopni C dla ograniczenia rozwoju bakterii Legionella, do bezpiecznej temperatury na wypływie z kranu.

Dobór

Dobór wynika z liczebności załogi albo pasażerów, liczby jednoczesnych punktów poboru, takich jak kambuz, natryski i pralnia, z relacji pojemności magazynowej do czasu odtworzenia oraz z ciśnienia roboczego instalacji wody słodkiej, którą zasila. Statki pasażerskie i większe załogi wymagają albo jednego większego zbiornika, albo dwóch jednostek pracujących równolegle, aby jedną dało się odciąć do odkamienienia bez całkowitej utraty ciepłej wody.

Przepisy i klasa

Sam kalorifer jest zbiornikiem ciśnieniowym i podlega przepisom klasyfikacyjnym dla zbiorników ciśnieniowych nieopalanych, z okresowymi badaniami wewnętrznymi i hydraulicznymi w odstępach przeglądowych ustalonych przez klasę. Tam, gdzie woda pitna jest magazynowana powyżej temperatury otoczenia, obok przepisów o zbiornikach ciśnieniowych obowiązują wymagania administracji flagowej i portowych służb sanitarnych dotyczące ograniczania bakterii Legionella, takie jak minimalna temperatura magazynowania i okresowe przepłukiwanie nieużywanych punktów poboru.

Typowe usterki

• Nagromadzony kamień na wężownicy ogranicza wymianę ciepła, przez co czas odtworzenia zapasu rośnie, mimo że temperatura źródła się nie zmieniła.
• Całkowicie zużyta i niewymieniona anoda prowadzi do korozji wżerowej płaszcza, którą często wykrywa się dopiero przy kolejnym badaniu wewnętrznym.
• Awaria termostatu albo wyłącznika nadmiarowo-temperaturowego pozbawia załogę ciepłej wody albo, co gorsza, pozwala grzałce elektrycznej pracować bez kontroli.
• Awaria zaworu mieszającego podaje na kranie wodę parzącą albo zastałą i letnią mimo prawidłowej temperatury w zbiorniku.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Materiał i powierzchnia wężownicy dobrane do rzeczywistej temperatury i przepływu wody chłodzącej dostępnych na danym silniku, a nie do wartości ogólnej.
• Rozwiązanie dostępu do wymiany anody i odkamieniania wężownicy bez rozcinania płaszcza.
• Udokumentowane świadectwa badań zbiornika ciśnieniowego uznawane przez towarzystwo klasyfikacyjne jednostki.
• Moc grzałki elektrycznej dopasowana do dostępnego zasilania portowego statku, bez wyzwalania zabezpieczeń.

Zapisuj stan anody przy każdym badaniu wewnętrznym: kalorifer, który po cichu traci anodę, jest tym, który rok później ujawnia się jako przeciek przez drobny otwór w suficie kambuza.