Instalacja gaśnicza CO2

Co tworzy ten typ

Stała instalacja CO2 przechowuje ciekły dwutlenek węgla pod jego własnym prężnością pary w baterii butli stalowych i uwalnia go jednym rzutem stałymi rurociągami do pojedynczego chronionego pomieszczenia albo, na większych statkach, do pomieszczenia wybranego na stanowisku zwalniania. Inaczej niż mgła wodna czy piana CO2 nie zostawia pozostałości i nie uszkadza urządzeń elektrycznych ani ładunku, dlatego pozostaje domyślnym wyborem dla maszynowni, pompowni ładunkowych i farbiarni, a nie dla pomieszczeń mieszkalnych, gdzie ten sam skutek duszący zabiłby każdego, kto został w środku.

Mechanizmem gaszenia jest rozcieńczenie, a nie chłodzenie. Trzeba wypuścić dość gazu, by obniżyć stężenie tlenu w pomieszczeniu do poziomu głodzącego spalanie, a to stężenie musi zostać osiągnięte i utrzymane dość długo, by gorące powierzchnie schłodziły się poniżej temperatury ponownego zapłonu. Nieszczelne drzwi albo otwarty świetlik niweczą całą instalację niezależnie od tego, ile CO2 wypuszczono.

Główne elementy

Bateria butli

Butle wysokociśnieniowe, typowo po 45 kg albo 67 kg, połączone kolektorem w wydzielonym pomieszczeniu CO2 poza chronionym pomieszczeniem. Baterię wymiaruje się na łączną masę gazu, a nie na liczbę butli, a samo pomieszczenie potrzebuje wentylacji i kontroli temperatury, bo ciśnienie w butlach rośnie wraz z ciepłem otoczenia.

Butla sterująca i zawór zwalniający

Jedna albo dwie butle sterujące wyzwalają się pierwsze, a ich ciśnienie uruchamia zawory główne pozostałych butli oraz zawór wyboru kierujący gaz do właściwego pomieszczenia. To właśnie stopniowane zwalnianie pozwala jednej baterii chronić kilka pomieszczeń na tym samym statku.

Rurociągi rozdzielcze i dysze

Stałe rurociągi stalowe wymiarowane tak, by podać pełny ładunek w wymaganym czasie, zakończone dyszami umieszczonymi tak, by zalać pomieszczenie, a nie uderzać w jeden punkt. Odcinki rur biegnące przez gorące pomieszczenia maszynowe są podatne na korozję od zewnątrz, a nie od CO2 w środku.

Opóźnienie czasowe i alarm

Opóźnienie pneumatyczne albo elektroniczne, zwykle 20 do 60 sekund, daje załodze czas na opuszczenie pomieszczenia po zadziałaniu alarmu dźwiękowego i świetlnego, a przed rzeczywistym wypływem gazu. Klapy wentylacyjne i odcięcia paliwa są zwykle sprzężone tak, by przy zwolnieniu zamknęły się samoczynnie.

Dobór i wymiarowanie

Ilość nie jest regułą przybliżoną, lecz obliczeniem względem objętości brutto pomieszczenia pomniejszonej o objętość maszyn zamontowanych na stałe. Pomieszczenia maszynowe potrzebują na ogół dość CO2, by osiągnąć stężenie 30%, rosnące do 40% tam, gdzie zamontowano kotły opalane olejem, a obliczeniowy czas wypływu wynosi dla pomieszczeń maszynowych zwykle dwie minuty, a dla ładowni dłużej. Obliczenie, wymiarowanie rur i rozmieszczenie dysz wymagają zatwierdzenia klasy, nim instalacja zostanie przyjęta; nie jest to coś, co stocznia mogłaby wymierzyć na oko.

Przepisy i klasa

• SOLAS rozdział II-2, prawidło 10, ustala wymóg stałych gazowych instalacji gaśniczych w pomieszczeniach maszynowych.
• Kodeks FSS, rozdział 5, obejmuje wymagania techniczne stałych instalacji CO2: ilość, rurociągi, alarmy i układy zwalniania.
• Butle waży się okresowo; przepisy klasy wymagają wymiany albo napełnienia, gdy zmierzony ubytek przekroczy ustalony próg, zwykle około 5% ładunku nominalnego.
• Inspektorzy klasy sprawdzają alarm zwalniania, opóźnienie czasowe i sprzężenie klap przy przeglądach okresowych, a badanie wewnętrzne albo hydrostatyczne butli co pięć lat jest standardem.

Typowe usterki

• Powolny przeciek przy gnieździe zaworu butli obniża zmagazynowany ładunek poniżej obliczonej ilości, więc nawet pełne wypuszczenie nie osiąga stężenia gaszącego.
• Korozja wewnątrz odcinków rur przechodzących przez gorące, wilgotne maszynownie zwęża światło i głodzi dysze na dalekim końcu sieci rozdzielczej.
• Padła albo odłączona syrena alarmowa oznacza, że załoga nie dostaje ostrzeżenia przed wypływem, co zamienia ćwiczenie pożarowe w ryzyko uduszenia.
• Zatarte napędy klap zostawiają wentylację otwartą podczas zwalniania i rozcieńczają stężenie gazu poniżej poziomu potrzebnego do ugaszenia pożaru.
• Skorodowane linki pociągowe albo zestarzałe przewody pneumatyczne na stanowisku zwalniania ręcznego sprawiają, że instalacja zawodzi dokładnie wtedy, gdy członek załogi próbuje ją uruchomić ręką.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Zatwierdzone przez klasę obliczenie wypływu i rysunek rurociągów właściwe dla rzeczywistego pomieszczenia, a nie ogólny układ.
• Świadectwa badań hydrostatycznych butli i udokumentowana historia ważeń kupowanej albo obsługiwanej baterii.
• Miejscowa sieć serwisowa zdolna zważyć, napełnić i zbadać ciśnieniowo butle bez wysyłania ich za granicę.
• Zapasowe głowice wylotowe, zawory sterujące i uszczelnienia zaworu wyboru trzymane w magazynie, bo to one padają pierwsze.
• Pełna dokumentacja do planu ochrony przeciwpożarowej statku i do uaktualnienia podręcznika szkoleniowego SOLAS.

Traktujcie pomieszczenie butli na obchodach jak drugą maszynownię: sprawdzajcie manometry i wypatrujcie szronu albo pęcherzy farby na którejkolwiek butli, bo oba są znakiem powolnego przecieku na długo przed tym, nim wychwyci go coroczne ważenie.