Łódź ratunkowa swobodnego spadku

Co tworzy ten typ

Łódź swobodnego spadku siedzi na pochylni na rufie, nad śrubą i sterem, i po zwolnieniu zsuwa się, wchodząc do wody dziobem naprzód pod własnym ciężarem i rozpędem. Prędkość naprzód zebrana w spadku — razem z pochłaniającym uderzenie dziobem — wyprowadza łódź na czysto od kadłuba, zanim silnik w ogóle zadziała. To zasadniczo co innego niż łódź żurawikowa, opuszczana powoli na taliach i zdana na to, że załoga odwiosłuje lub odpłynie od burty, póki stan morza i rozszerzający się ogień na to pozwalają. Na załadowanym tankowcu z pokładem w płomieniach to okno może nie istnieć — i to jest prawdziwy powód, dla którego systemy zrzutowe stały się standardem na tankowcach i masowcach, a nie alternatywą na statkach pasażerskich, gdzie zbiórka wielkiej liczby ludzi na rufie jest niepraktyczna.

Główne elementy

Kadłub i przytrzymanie osób

Kadłub jest z GRP (tworzywa wzmocnionego włóknem szklanym), z wzmocnioną, pochłaniającą energię sekcją dziobową, wytrzymującą powtarzane zrzuty ćwiczebne. Siedzenia patrzą w rufę (przeciwnie do kierunku ruchu) i mają pełne uprzęże, bo opóźnienie przy wejściu do wody jest dość gwałtowne, by zranić osobę niezabezpieczoną.

Hak zwalniający i blokada hydrostatyczna

Pojedynczy hak zwalniany pod obciążeniem trzyma łódź na pochylni. Ma blokadę hydrostatyczną, która nie pozwala hakowi otworzyć się, póki łódź nie pływa, i nie pozwala sternikowi zwolnić przedwcześnie jeszcze na pochylni. Po kilku śmiertelnych wypadkach, gdy haki zwalniały się niespodziewanie przy podnoszeniu lub obsłudze, IMO wprowadziła zmienione wymagania dla zwalniaków pod obciążeniem, które większość flot doposażyła w latach po ich przyjęciu.

Pochylnia i ślizg

Pochylnia ustala kąt wodowania i jest konstruowana razem z kadłubem; zmiana kąta pochylni, smarowania czy powierzchni ślizgu bez zgody producenta i klasy zmienia dynamikę spadku, na którą kadłub był badany.

Silnik i, na tankowcach, ochrona zraszaczowa

Niezależny silnik wysokoprężny daje łodzi bieg, gdy tylko pływa. Łodzie do użycia tam, gdzie powierzchnia morza może się palić, mają własny zapas powietrza i zewnętrzny system zraszania wodą, który przez ograniczony czas utrzymuje kadłub zwilżony podczas przejścia przez płomienie.

Dobór / wymiarowanie

Pojemność wyznacza maksymalny stan załogi statku, nie miejsce na pokładzie, i łodzie zamawia się na tę liczbę z zapasem. Wysokość wodowania nad wodnicą wynika z wolnej burty i geometrii rufy; VLCC pod balastem może mieć wysokość spadku daleko ponad małym masowcem, a kadłub i system uprzęży muszą być zbadane i ocechowane dla dokładnie tego zakresu wysokości. Wersje chronione przeciwpożarowo (zraszaczowe) są obowiązkowe na tankowcach z ładunkiem palnym; zwykła łódź GRP bez zraszania nie jest dopuszczalnym zamiennikiem, nawet gdy pojemność się zgadza.

Przepisy / klasa

Łodzie swobodnego spadku podlegają prawidłu III/31 konwencji SOLAS i Kodeksowi LSA, z badaniami prototypu i produkcji według standardu prób IMO dla środków ratunkowych. Zwalniaki pod obciążeniem muszą spełniać wymagania IMO wprowadzone po 2013 roku, będące odpowiedzią na serię wypadków ze zwalniakami. Klasa wymaga pięcioletniego remontu zwalniaka i haka przez uznany serwis, corocznego gruntownego przeglądu i okresowych ćwiczeń wodowania; SOLAS dopuszcza na niektórych typach statków ćwiczenia bez pełnego zrzutu pod określonymi warunkami, ale mechanizm zwalniający i tak trzeba uruchomić.

Typowe usterki

• Skorodowana lub zapieczona blokada hydrostatyczna — łodzi nie da się zwolnić po zwodowaniu albo, gorzej, zwalnia się przedwcześnie na pochylni podczas obsługi, co na ćwiczeniach zabijało ludzi.
• Zużycie lub rozregulowanie mechanizmu haka — niejednolita siła zwalniania: raz wymaga od sternika nadmiernej siły, raz hak puszcza pod obciążeniem, które powinien trzymać.
• Silnik nie startuje — rozładowane akumulatory albo zwietrzałe paliwo po długich postojach między ćwiczeniami.
• Zatkana pompa lub rurociąg zraszania — funkcja przeciwpożarowa zawodzi po cichu, jeśli się jej nie testuje, bo do zwykłego wodowania nie jest potrzebna.
• Degradacja kadłuba GRP — UV i powtarzane próby zrzutu przez lata robią pęknięcia żelkotu, które zaniedbane stają się problemem konstrukcyjnym.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Homologacja MED ze znakiem koła sterowego i zwalniak zgodny z aktualnym standardem IMO, a nie konstrukcja zastana.
• Sieć uznanych stacji serwisowych z realnym czasem obsługi remontu pięcioletniego, bo łódź jest wtedy poza służbą.
• Udokumentowane próby zrzutu dla zakresu wysokości wodowania faktycznie zabudowanego na statku, nie świadectwo ogólne.
• Dostępność części celowo dla zespołu haka i blokady — części, która w służbie zawodzi najczęściej.

Nigdy nie pozwólcie, by plan ćwiczeń na stałe zjechał do "wodowania bez próby zwolnienia" — blokada i hak to części, które zabijają ludzi, gdy nikt ich naprawdę nie przełączył od lat.