Pompa resztkowa ładunku

Co odróżnia pompę resztkową od pompy ładunkowej

Główne pompy ładunkowe zbiornikowca przetłaczają ciecz masowo i wydajnie przy dużym przepływie, ale tracą ssanie i zaczynają kawitować, gdy zbiornik jest już niemal pusty, a pompa nie potrafi utrzymać zalanego korpusu. Pompa resztkowa to jednostka o małej wydajności, wyporowa albo samozasysająca wirowa, zbudowana tak, aby pracować dalej, gdy pompy główne się poddadzą, i zabierać ostatnie centymetry cieczy, szlam oraz wolną wodę z dna zbiornika, tak aby jednostka dotrzymała granic zatrzymania ładunku i granic zrzutu według MARPOL. Podczas gdy pompę główną dobiera się pod przepustowość, pompę resztkową dobiera się pod wysokość ssania i znoszenie pracy na sucho.

Główne elementy

Element pompujący

Konstrukcja tłokowa, śrubowa albo samozasysająca wirowa; pompy śrubowe są powszechne na chemikaliowcach i produktowcach, ponieważ znoszą dwufazowy przepływ cieczy i pary pod koniec osuszania.

Układ ssawny

Wydzielony przewód resztkowy i dzwon ssawny osadzony w najniższym punkcie zbiornika, oddzielny od dzwonu głównego ssania ładunkowego, dzięki czemu sięga cieczy, z którą przewód główny stracił już kontakt.

Napęd

Na większości zbiornikowców hydrauliczny albo parowy, co trzyma źródła zapłonu poza zbiornikiem ładunkowym i pompownią, przy czym maszyna napędowa stoi w osobnej pompowni albo na pokładzie.

Eżektor jako rozwiązanie zastępcze

Wiele statków stosuje do końcowego opróżniania zbiornika eżektor parowy albo wodny zamiast mechanicznej pompy resztkowej albo obok niej; nie ma on części ruchomych w zbiorniku, ale wymaga zasilania czynnikiem napędowym i traci skuteczność, gdy pozostałości w zbiorniku ubywa.

Dobór i wymiarowanie

O wyborze przesądzają zdolność ssania przy bardzo małym NPSH, znoszenie porwanej pary i przepływu dwufazowego oraz zgodność materiałów stykających się z ładunkiem z gatunkami, jakie jednostka przewozi - stal nierdzewna albo duplex do ładunków chemicznych żrących lub o wysokiej czystości, stal węglowa dopuszczalna w służbie ropnej i przy olejach opałowych. Wydajność jest skromna i leży zwykle daleko poniżej znamionowego przepływu pompy głównej, ponieważ zadaniem jest usuwanie pozostałości, a nie wyładunek masowy.

Przepisy i klasa

Załącznik II do MARPOL ustala ilości zatrzymania ładunku, jakie chemikaliowiec musi osiągnąć przed myciem zbiorników, w podziale według rodzaju ładunku, a statkowy układ osuszania ocenia się wobec tych granic podczas budowy i zatwierdzania podręcznika P&A. Przepisy klasy wymagają, aby układ osuszania został sprawdzony wobec wartości zatrzymania zadeklarowanych w statkowym Podręczniku procedur i układów.

Typowe usterki

• Utrata zdolności ssania - zużyte uszczelnienia albo luzy w elemencie pompującym pozbawiają go zdolności zassania, przez co ładunek pozostaje w zbiorniku, a próba ilości zatrzymania kończy się niepowodzeniem.
• Zapowietrzenie albo zaparowanie - pompa samozasysająca wirowa może całkowicie stracić zassanie, gdy napływ pary przekroczy jej zdolność samozasysania, i wymaga wtedy ponownego zassania w trakcie pracy.
• Usterka czynnika napędowego eżektora - spadek ciśnienia pary albo wody napędowej załamuje osiągi eżektora bez żadnego alarmu na samym przewodzie resztkowym.
• Zatkany dzwon ssawny przewodu resztkowego - szlam albo osad w najniższym punkcie zbiornika odcina dopływ do pompy, mimo że sama pompa jest w pełni sprawna.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Udokumentowane dane o znoszeniu pracy na sucho i kawitacji dla elementu pompującego, a nie sama krzywa przepływu znamionowego.
• Świadectwa materiałowe odpowiadające liście ładunków, do których jednostka jest czarterowana.
• Zgodność z istniejącym doborem przewodu resztkowego i z dostępnym na jednostce medium napędowym, parą albo hydrauliką.

Próby ilości zatrzymania wykonuje się przy ustalonym przegłębieniu i przechyle statku; pompa resztkowa, która przechodzi próbę przy równej stępce w porcie, może i tak zawieść przy przegłębieniu morskim, jeżeli dzwon ssawny nie znajduje się w rzeczywistym najniższym punkcie zbiornika.