Kluza

Co kluza faktycznie robi

Kluza to okucie, przez które przechodzi lina cumownicza albo holownicza, tak aby biegła prosto od wciągarki lub polerów na ląd czy do innej jednostki, nie ocierając się o krawędzie pokładu ani o własną konstrukcję statku. Sama nie przenosi obciążenia w taki sposób jak poler czy pachoł; jej zadaniem jest prowadzenie i ograniczanie kierunku liny, podczas gdy właściwe obciążenie utrzymujące spoczywa na polerach albo na hamulcu bębna wciągarki za nią.

Główne podzespoły i odmiany

Kluza zamknięta

Całkowicie zamknięty otwór owalny, najczęstsza odmiana, zapobiegająca wyskoczeniu liny przy zmieniającym się kącie prowadzenia.

Kluza otwarta (rolkowa albo panamska)

Okucie otwarte od góry, często wyposażone w rolkę, na jednostkach przechodzących kanał dobierane i umieszczane według wymagań Zarządu Kanału Panamskiego, ponieważ liny cumownicze w kanale prowadzą lądowe lokomotywy pod kątami, których kluza zamknięta nie przyjmie.

Kluza uniwersalna

Łączy otwór prowadzący z wbudowanym polerem albo pachołem w jednym odlewie i oszczędza miejsce na jednostkach o niewielkiej powierzchni pokładu cumowniczego.

Wkładka rolkowa

Tam gdzie jest zamontowana, zmniejsza tarcie liny i uszkodzenia od ocierania, kosztem dodatkowej części zużywalnej wymagającej własnego przeglądu łożyskowania.

Dobór i wymiarowanie

Dobór wynika z dopuszczalnego obciążenia roboczego i materiału liny cumowniczej - liny z włókien sztucznych wymagają hojnych promieni oparcia, aby uniknąć uszkodzeń cieplnych od tarcia, liny stalowe wymagają twardszej, gładszej powierzchni oparcia - a do tego z rzeczywistych kątów prowadzenia w układzie pokładu od wciągarki przez kluzę do punktu cumowania na lądzie. Odmiany panamskie albo uniwersalne montuje się tam, gdzie wymaga tego rejon żeglugi albo notacja klasy, a nie jako wybór domyślny.

Przepisy i klasa

Kluzy należą do zatwierdzonego układu cumowniczego jednostki, ocenianego wobec obliczenia liczby wyposażenia klasy oraz, przy przejściach kanałem, wobec konkretnych położeń i wymiarów okuć publikowanych przez Zarząd Kanału Panamskiego dla jego procedury cumowania. Poza ogólnymi sprawdzeniami stanu w ramach przeglądów wyposażenia pokładowego i instalacji cumowniczej nie ma osobnego ustawowego przeglądu poświęconego kluzom.

Typowe usterki

• Ostra albo skorodowana powierzchnia oparcia - wcina się we włókna liny syntetycznej albo rysuje linę stalową, co jest wiodącą i całkowicie możliwą do uniknięcia przyczyną zrywania się lin cumowniczych pod obciążeniem.
• Pęknięty odlew u podstawy - powtarzane obciążenia szarpiące od wybiegającej liny zmęczają okucie w miejscu, gdzie jest przyspawane albo przykręcone do pokładu, a awaria w tym miejscu uwalnia całe obciążenie liny w jednej chwili.
• Zatarta rolka - kluza rolkowa, która przestała się obracać, zachowuje się jak kluza stała, przekreśla powód swojego zamontowania i przyspiesza ocieranie.
• Niewłaściwa kluza do kąta prowadzenia - lina biegnąca pod stromym kątem przez kluzę dobraną do prostego prowadzenia skupia zużycie na jednej krawędzi i znacznie skraca trwałość liny.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Wykończenie i promień powierzchni oparcia dopasowane do rodzajów lin cumowniczych faktycznie przewożonych na statku.
• Dokumentacja materiału odlewu i nośności powiązana z liczbą wyposażenia jednostki, a nie z ogólną tabelą rozmiarów.
• Wymiary i dane rozmieszczenia zgodne z wymaganiami Zarządu Kanału Panamskiego tam, gdzie jednostka przechodzi kanał.

Przy każdym obchodzie pokładu przeciągnij ręką po powierzchni oparcia kluzy - karb zbyt mały, aby go dostrzec, wciąż wystarczy, by zacząć przecinać syntetyczną linę cumowniczą pod obciążeniem.