Żuraw pokładowy (ładunkowy)

Co wyróżnia ładunkowy żuraw pokładowy

Ładunkowy żuraw pokładowy to podstawowa maszyna przeładunkowa drobnicowca lub statku wielozadaniowego, wymiarowana na ciągłe, powtarzane cykle przy pełnym bezpiecznym udźwigu lub blisko niego przez cały dzień roboczy — a nie na okazjonalne podniesienie, jakie załatwia żuraw prowiantowy. Wiele drobnicowców nosi dwa identyczne żurawie, po jednym na lewej i prawej burcie, ustawione tak, by dały się zbroić w tandem do ciężkiego podnoszenia ponad udźwig pojedynczego — nowoczesna, elektrohydrauliczna ewolucja dawnego sprzęgu na dwa bomy. Ten profil pracy i idąca z nim tabela obciążeń oddzielają żuraw ładunkowy od żurawia offshore czy łamanego, budowanego do transferu pokład-pokład z aktywną kompensacją falowania i zupełnie innym cyklem pracy.

Główne elementy

• Cokół i wieniec obrotu – baza konstrukcyjna i łożysko pozwalające żurawiowi się obracać.
• Wysięgnik – o stałej długości lub wypadowy, ustawiony, by sięgać przez ładownię i mijać nabrzeże.
• Winda podnoszenia i lina stalowa – podnoszą i opuszczają ładunek.
• Winda lub siłownik wypadu – zmienia kąt wysięgnika, a więc promień roboczy.
• Agregat hydrauliczny lub napęd elektryczny z regulacją częstotliwości – zasila funkcje podnoszenia, wypadu i obrotu.
• Wskaźnik lub ogranicznik momentu ładunkowego – pilnuje obciążenia względem promienia i nie dopuszcza do pracy poza certyfikowaną kopertą.
• Stanowisko sterowania – w kabinie albo zdalne/radiowe, zależnie od statku i rodzaju ładunku.

Dobór i wymiarowanie

Liczbą, która się liczy, nie jest pojedynczy bezpieczny udźwig, lecz pełna tabela obciążeń, bo udźwig znamionowy spada z rosnącym promieniem. Cykl pracy napędza dobór silników i pomp: żuraw w ciągłej pracy ładunkowej potrzebuje wyższej klasy pracy niż używany okazjonalnie. Wysięg musi pokryć całą ładownię i mijać nabrzeże przy typowych postojach statku, a tam, gdzie dwa żurawie mają dzielić ciężkie podnoszenie w tandemie, zarówno łączny udźwig, jak i konstrukcja pokładu ze wzmocnieniem fundamentu cokołu pod nimi muszą być wymiarowane na tę konkretną służbę.

Przepisy i klasa

Świadectwa sprzętu przeładunkowego wymagają prób obciążeniem próbnym przy odbiorze, a potem okresowych prób ponownych i badań gruntownych, zwykle co około cztery do pięciu lat, z corocznym badaniem gruntownym pomiędzy, w większości reżimów bandery i klasy. Tabele obciążeń i tabliczka udźwigu muszą wisieć przy samym żurawiu, a przegląd klasy sprawdza stan liny względem kryteriów odrzucenia, działanie ogranicznika momentu i siłę trzymania hamulca windy. Przepisy bandery o sprzęcie przeładunkowym wymagają zapisania tych wyników w okrętowej księdze urządzeń dźwignicowych.

Typowe usterki

• Zużycie liny, pęknięte druty lub korozja tulei – obniża siłę zrywającą i musi być oceniana względem zdefiniowanych kryteriów odrzucenia przed awarią, nie samym okiem.
• Przecieki siłownika lub węży układu wypadu – powodują dryf wysięgnika pod obciążeniem i utratę precyzyjnej kontroli położenia.
• Zużycie lub luz łożyska obrotu – rodzi drgania i nierówny rozkład obciążenia na rolkach łożyska podczas obracania.
• Dryf czujników ogranicznika momentu albo ogranicznik obejściowy – dopuszcza stany przeciążenia bez ostrzeżenia, wprost grożące awarią konstrukcji.
• Zużycie okładzin hamulca windy podnoszenia – powoduje pełzanie ładunku albo niekontrolowane opuszczanie, szczególnie groźne przy podnoszeniu ludzi lub ładunków niebezpiecznych.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Ważna certyfikacja sprzętu przeładunkowego i dokumentacja prób obciążeniowych przechodząca czysto do księgi bandery.
• Tabela obciążeń dopasowana do rzeczywistego wysięgu statku i ewentualnego wymogu podnoszenia tandemowego, nie tylko nagłówkowy udźwig pojedynczego żurawia.
• Dostępność części zwłaszcza dla agregatu hydraulicznego i systemu ogranicznika momentu, bo tych komponentów najczęściej brakuje w magazynie.
• Sieć serwisowa zdolna wykonać okresowe badanie gruntowne w rzeczywistym wzorcu żeglugi statku.

Pracujcie według tabeli obciążeń przy faktycznie używanym promieniu, nie według nagłówkowego udźwigu z tabliczki — żuraw dźwigający maksimum tylko przy najmniejszym promieniu przeciąży się konstrukcyjnie na długo przed jakimkolwiek alarmem, gdy wysięgnik będzie wypadnięty dalej.