Czujka ciepła

Co odróżnia czujkę ciepła od czujki dymu

Czujki dymu odpowiadają na najwcześniejszy widoczny znak pożaru, ale odpowiadają równie chętnie na dym z gotowania, opary spawalnicze, spaliny silników wysokoprężnych i pył, co czyni je niepraktycznymi w pomieszczeniach wytwarzających takie warunki w normalnej pracy. Czujka ciepła pomija dym całkowicie i odpowiada tylko na wzrost temperatury otoczenia, albo na próg stały, albo na szybkość przyrostu temperatury, dając pewne pokrycie w kambuzach, maszynowniach, pomieszczeniach spalarek i podobnych rejonach za cenę nieco wolniejszej odpowiedzi, niż dałaby detekcja dymu w pomieszczeniu czystym.

Główne elementy i zasada wykrywania

Element o stałej temperaturze

Element czuły na ciepło, zwykle stop eutektyczny albo pasek bimetaliczny, zmienia stan i wyzwala alarm, gdy temperatura otoczenia przy czujce osiągnie nastawiony próg, typowo w rejonie 57-90°C zależnie od modelu wybranego do pomieszczenia.

Element różniczkowy

Komora powietrzna z membraną albo jej elektroniczny odpowiednik odpowiada na to, jak szybko temperatura rośnie, a nie na wartość bezwzględną, więc potrafi wychwycić szybko rozwijający się pożar na długo przed dojściem temperatury otoczenia do progu stałego.

Czujki łączone

Wiele czujek okrętowych łączy obie zasady w jednej obudowie i alarmuje przy warunku spełnionym jako pierwszy, co obejmuje zarówno powolne narastanie ciepła przy tleniu, jak i nagły pożar błyskawiczny.

Dobór według pomieszczenia

Klasa czujki i próg muszą odpowiadać normalnym wahaniom temperatury pomieszczenia, inaczej alarmy fałszywe nauczą załogę je lekceważyć.

• Kambuzy i pralnie — czujki o stałej temperaturze z progiem znacznie powyżej normalnego ciepła gotowania czy suszenia.
• Maszynownie — czujki łączone dobrane do zakresu temperatur otoczenia wokół pracujących maszyn, ustawione z dala od bezpośredniego ciepła spalin czy turbosprężarki.
• Pomieszczenia zimne, nieogrzewane — niższy próg stały albo element różniczkowy, bo czujka o wysokim progu stałym dobrana do maszynowni odpowiedziałaby o wiele za późno w chłodni czy farbiarni.
• Pomieszczenia mieszkalne i ogólnego użytku — zwykle detekcja dymu zamiast tego, przy czym czujki ciepła zostawia się pomieszczeniom, gdzie detekcja dymu jest niepraktyczna.

Przepisy i klasa

Rozdział II-2 konwencji SOLAS określa, które pomieszczenia wymagają stałej detekcji pożaru, i dopuszcza detekcję ciepła jako technikę właściwą dla pomieszczeń maszynowych i podobnych rejonów, gdzie dym albo opary są stanem normalnym, zamiast nakazywać detekcję dymu wszędzie. Rozstaw czujek i największa powierzchnia pokrycia na jednostkę idą za ogólnym zatwierdzeniem projektu instalacji detekcji pożaru, a przeglądy sprawdzają, czy typ czujki i próg z zatwierdzonych rysunków odpowiadają temu, co faktycznie zamontowano.

Typowe usterki

• Niewłaściwy próg dla pomieszczenia — czujka dobrana za nisko względem normalnego ciepła maszynowni daje powtarzające się alarmy fałszywe, aż załoga zacznie wyłączać strefę.
• Czujka umieszczona za blisko źródła ciepła — na przykład turbosprężarki albo linii parowej, co powoduje przewlekłe zadziałania fałszywe niezwiązane z żadnym pożarem.
• Farba albo tłuszcz na elemencie — izoluje element wykrywający i spowalnia albo uniemożliwia odpowiedź na rzeczywisty wzrost temperatury.
• Skorodowane zaciski w wilgotnym przedziale — dają przerywaną usterkę strefy mogącą zamaskować prawdziwy sygnał alarmowy.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Uznanie typu i próg dobrany do normalnej temperatury pracy konkretnego pomieszczenia.
• Obudowa dobrana do warunków otoczenia, wraz z odpornością na drgania przy montażu w maszynowni.
• Potwierdzona zgodność z istniejącym okablowaniem strefy i centralą, gdy chodzi o wymianę na to samo.
• Udokumentowana największa powierzchnia pokrycia na czujkę, tak by rozstaw na planie ochrony przeciwpożarowej mieścił się w zatwierdzeniu.

Nigdy nie montujcie czujki dymu w pomieszczeniu, które wyzwala ją oparami z gotowania czy spalinami, tylko dlatego że akurat leżała na półce jako zapas — poprawnie umieszczona czujka ciepła bije czujkę dymu, którą załoga nauczyła się lekceważyć.