SCBA (aparat oddechowy izolujący butlowy)

Co odróżnia SCBA od innej ochrony dróg oddechowych

Aparat oddechowy izolujący butlowy niesie własny zapas powietrza w butli ze sprężonym powietrzem na plecach użytkownika, odcięty od otaczającej atmosfery pełną maską i automatem oddechowym. To zasadnicza różnica wobec ucieczkowego aparatu oddechowego, zbudowanego do wyjścia z pomieszczenia, a nie do pracy w nim, oraz wobec stałych instalacji wężowych, które wiążą użytkownika ze sprężarką i nie pójdą za rotą wężową w głąb przedziału. SCBA to aparat, jaki grupa pożarowa zakłada przed wejściem do zadymionej maszynowni albo ładowni, której atmosfera jest nieznana albo już wiadomo, że nie nadaje się do oddychania.

Główne elementy

Butla

Butla stalowa albo kompozytowa napełniana do około 200-300 bar, dobrana tak, by dać mniej więcej 30 minut powietrza przy umiarkowanym tempie pracy. Butle kompozytowe są lżejsze i dziś standardowe w większości grup pożarowych, ale noszą wybitą na szyjce datę próby hydrostatycznej i granicę okresu użytkowania, które okrętowy dziennik magazynu przeciwpożarowego musi śledzić.

Reduktor ciśnienia i automat oddechowy

Reduktor obniża ciśnienie butli do przewodu niskiego ciśnienia zasilającego automat oddechowy przy masce, który wypuszcza powietrze tylko przy wdechu. Automat nadciśnieniowy utrzymuje wnętrze maski nieco powyżej ciśnienia otoczenia, tak by nieszczelność wypuszczała powietrze na zewnątrz, zamiast wpuszczać dym do środka.

Maska pełnotwarzowa

Uszczelnia się do twarzy, niesie przyłącze automatu oddechowego i zawór wydechowy oraz ma membranę foniczną, a w nowszych aparatach wbudowany przetwornik radiowy.

Nosidło i płyta nośna

Niesie butlę, rozkłada ciężar na barki i biodra oraz mieści gwizdek ostrzegawczy niskiego ciśnienia.

Ostrzeżenie o niskim ciśnieniu

Gwizdek albo alarm elektroniczny wyzwalany przy mniej więcej 55 bar pozostałego ciśnienia, dający użytkownikowi stały zapas na wycofanie się.

Dobór i czas działania

Aparaty dobiera się według znamionowego czasu działania (30, 45 albo 60 minut nominalnie, przy ciężkiej pracy zawsze krócej), klasy ciśnienia butli i zgodności maski z kominiarką strażacką i sprzętem łączności załogi. Statki z liczniejszymi grupami pożarowymi albo pomieszczeniami o długich drogach ucieczki, jak głębokie ładownie czy długie drabiny w maszynowni, skłaniają się ku aparatom na 45 albo 60 minut, tak by zapasu roboczego po włączeniu alarmu nie pochłonęła długa droga powrotna.

Przepisy

SOLAS II-2/10.10 ustala minimum: co najmniej dwa zapasowe, w pełni napełnione aparaty SCBA obok tych wymaganych dla grupy pożarowej, a do tego środek do napełniania butli na statku albo butle zapasowe o pojemności równej łącznej pojemności wszystkich aparatów. Rozdział 3 Kodeksu FSS podaje szczegółowe wymagania osiągowe i badawcze. Butle wymagają okresowej próby hydrostatycznej według podstawy ich uznania, a każdy aparat podlega próbie działania w odstępach ustalonych przez wytwórcę i okrętowy system planowej obsługi, typowo corocznie.

Typowe usterki

• Zawór butli zostawiony lekko otwarty po ćwiczeniu: powolny wyciek opróżnia butlę przed następną zbiórką, co wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy ktoś chce jej użyć.
• Utrata szczelności maski od zużytej gumowej obwódki albo z powodu zarostu u członka załogi: maska nie utrzyma nadciśnienia i wpuszcza dym w czasie wejścia.
• Niesprawdzony alarm niskiego ciśnienia: mechanizm gwizdka zapiekł się, więc użytkownik nie dostaje ostrzeżenia przed wyczerpaniem powietrza.
• Butla kompozytowa po wybitym okresie użytkowania nadal w stojaku: przechodzi pobieżne oględziny, ale prawnie nie wolno jej używać.
• Skruszała membrana automatu oddechowego: nierówny wypływ powietrza, zwłaszcza po długim składowaniu w gorącym magazynie przeciwpożarowym.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Świadectwo uznania typu z odwołaniem do rozdziału 3 Kodeksu FSS, ważne dla danej bandery i klasy.
• Możliwość obsługi i prób hydrostatycznych na miejscu w portach, do których statek naprawdę zawija, a nie tylko w porcie dostawy.
• Zgodność maski potwierdzoną względem istniejących na statku kominiarek i wszelkich zestawów łączności.
• Dostępność części zużywalnych, jak uszczelnienia maski i membrany automatu oddechowego, a nie tylko kompletnych aparatów zamiennych.

Sprawdzajcie gwizdek niskiego ciśnienia w każdym aparacie przy każdym ćwiczeniu, a nie sam manometr butli - milczący alarm to usterka, której nikt nie zauważy, dopóki powietrza już nie zabraknie.