Co sprawdzić w Łożysko wału pośredniego.
Łożysko wału pośredniego, zwane czasem łożyskiem liniowym, podpiera odcinek wału śrubowego biegnący między sprzęgłem przekładni albo silnika głównego a rurą stewową. Jego rola jest wąska i określona: przenieść ciężar wału w kierunku promieniowym i utrzymać go w biegu wzdłuż osi, nic więcej. Nie uszczelnia przed wnikaniem wody morskiej jak uszczelnienie rury stewowej i nie przejmuje naporu śruby jak łożysko oporowe wbudowane w przekładnię albo wydzielony blok oporowy. Na krótkiej linii wałów potrzebne bywa jedno łożysko pośrednie albo żadne; dłuższe linie wałów, powszechne na większych jednostkach, gdzie silnik stoi daleko przed…
Co określa łożysko wału pośredniego
Łożysko wału pośredniego, zwane czasem łożyskiem liniowym, podpiera odcinek wału śrubowego biegnący między sprzęgłem przekładni albo silnika głównego a rurą stewową. Jego rola jest wąska i określona: przenieść ciężar wału w kierunku promieniowym i utrzymać go w biegu wzdłuż osi, nic więcej. Nie uszczelnia przed wnikaniem wody morskiej jak uszczelnienie rury stewowej i nie przejmuje naporu śruby jak łożysko oporowe wbudowane w przekładnię albo wydzielony blok oporowy. Na krótkiej linii wałów potrzebne bywa jedno łożysko pośrednie albo żadne; dłuższe linie wałów, powszechne na większych jednostkach, gdzie silnik stoi daleko przed rurą stewową, wymagają jednego albo kilku łożysk pośrednich rozstawionych tak, by utrzymać ugięcie wału w granicach.
Główne elementy
Obudowa łożyska
Obudowa dzielona przykręcona do fundamentu w konstrukcji tunelu wału, pozwalająca otworzyć łożysko do oględzin albo wymiany panewki bez naruszania samego wału.
Panewka i tuleja łożyska
Tradycyjnie biały metal na stalowym podkładzie, choć w części instalacji stosuje się łożyska gumowe albo syntetyczne smarowane wodą; panewka jest elementem zużywalnym i przewidziano ją do wymiany.
Układ smarowania
Łożyska smarowane olejem pracują w szczelnej obudowie z zamkniętą kąpielą olejową albo smarowaniem pierścieniowym; sposób smarowania musi odpowiadać prędkości obrotowej i obciążeniu wału, bo niedosmarowanie jest najczęstszą przyczyną przedwczesnego zużycia.
Nadzór temperatury
Większość łożysk pośrednich na jednostkach powyżej skromnej wielkości niesie czujnik temperatury albo kieszeń termometryczną, bo rosnąca temperatura łożyska jest najwcześniejszym pewnym ostrzeżeniem przed narastającym zużyciem albo awarią smarowania.
Podkładki regulacyjne
Cienkie podkładki pod obudową ustalają dokładnie pionowe i poprzeczne położenie łożyska podczas ustawiania współosiowości wału i są ważnym punktem odniesienia, ilekroć linię wałów ustawia się ponownie po pracach przy silniku albo przekładni.
Dobór i wymiarowanie
- Średnica i prędkość obrotowa wału, które ustalają otwór łożyska i wymagany sposób smarowania.
- Rozstaw między łożyskami, wyliczony z granic ugięcia wału, tak by wał nie zwisał nadmiernie między punktami podparcia.
- Dopuszczalne obciążenie wobec rzeczywistego rozkładu ciężaru wału, potwierdzone w obliczeniu współosiowości linii wałów jednostki.
- Materiał łożyska - biały metal do większości zastosowań smarowanych olejem, materiały syntetyczne smarowane wodą tam, gdzie smarowanie olejem blisko rury stewowej jest niepraktyczne albo niepożądane.
Przepisy i klasa
Towarzystwa klasyfikacyjne wymagają przedłożenia i zatwierdzenia obliczeń współosiowości linii wałów jako części projektu, a położenia łożysk pośrednich ustala właśnie ta zatwierdzona współosiowość. Przegląd okresowy według przepisów klasy obejmuje badanie linii wałów w odstępach powiązanych z cyklem przeglądowym jednostki, zwykle z otwarciem do oględzin przy przeglądzie specjalnym co pięć lat, przy czym luz łożyska i zużycie mierzy się względem tolerancji producenta. Rozwiązania ciągłego przeglądu wału, tam gdzie je zastosowano, pozwalają na wydłużone odstępy między otwarciami, o ile dane nadzoru, jak temperatura łożyska i stan oleju, są zapisywane i mieszczą się w granicach.
Typowe usterki
| Usterka | Przyczyna | Skutek |
|---|---|---|
| Zużycie panewki poza tolerancję | Niedostateczne smarowanie albo zanieczyszczony olej przy długiej pracy | Zwiększone drgania wału i ryzyko styku wału z obudową |
| Rosnąca temperatura łożyska | Awaria smarowania, niewspółosiowość albo rozpad panewki | Przyspieszone zużycie, a przy braku reakcji zatarcie łożyska |
| Niewspółosiowość po dokowaniu | Zmiana ugięcia kadłuba albo niepełne sprawdzenie współosiowości po pracach | Nierówne obciążenie łożysk, przedwczesne zużycie skupione w jednym miejscu |
| Zanieczyszczenie oleju | Degradacja uszczelnień wpuszczająca wodę albo zanieczyszczenia do obudowy | Ścierne zużycie przyspieszające rozpad panewki daleko przed terminem |
Na co zwrócić uwagę u dostawcy
- Materiał i wymiary panewki dopasowane dokładnie do zatwierdzonego obliczenia współosiowości linii wałów jednostki.
- Udokumentowane dopuszczalne obciążenie i zalecany odstęp ponownego smarowania dla konkretnej instalacji.
- Zdolność dostarczenia pasujących podkładek do prac nad współosiowością, a nie samej obudowy łożyska.
- Doświadczenie wspierające wymagania przeglądowe towarzystwa klasyfikacyjnego jednostki wobec elementów linii wałów.
Wpisujcie temperaturę łożyska na każdej wachcie, zamiast polegać na nastawie alarmu - powolny wzrost przez kilka dni to ostrzeżenie wychwytujące zużycie przed zatarciem, a stały alarm zadziała dopiero wtedy, gdy szkoda już postępuje.