Co sprawdzić w Narzędzie pneumatyczne (warsztat).
Warsztat maszynowni rutynowo styka się z mgłą olejową, wilgotnymi zęzami i narzędziami upuszczonymi w stojącą wodę — same warunki ciężkie dla silników elektrycznych i ich izolacji. Narzędzie pneumatyczne nie ma uzwojeń do zwarcia ani iskrzących styków zdolnych zapalić atmosferę palną; chodzi na sprężonym powietrzu dostępnym już z okrętowego systemu powietrza roboczego. Jego drugą praktyczną zaletą jest sposób zawodzenia: przeciążone, po prostu staje lamelowym silnikiem i przestaje się kręcić, zamiast przegrzewać uzwojenie aż do spalenia. Ceną jest niższa sprawność — większość pracy sprężarki ginie jako ciepło i hałas, nim dotrze do…
Co odróżnia narzędzia pneumatyczne od elektrycznych
Warsztat maszynowni rutynowo styka się z mgłą olejową, wilgotnymi zęzami i narzędziami upuszczonymi w stojącą wodę — same warunki ciężkie dla silników elektrycznych i ich izolacji. Narzędzie pneumatyczne nie ma uzwojeń do zwarcia ani iskrzących styków zdolnych zapalić atmosferę palną; chodzi na sprężonym powietrzu dostępnym już z okrętowego systemu powietrza roboczego. Jego drugą praktyczną zaletą jest sposób zawodzenia: przeciążone, po prostu staje lamelowym silnikiem i przestaje się kręcić, zamiast przegrzewać uzwojenie aż do spalenia. Ceną jest niższa sprawność — większość pracy sprężarki ginie jako ciepło i hałas, nim dotrze do narzędzia — oraz stała ekspozycja na hałas, jakiej narzędzia elektryczne w tym stopniu nie niosą.
Główne elementy
Silnik łopatkowy
Wirnik z przesuwnymi łopatkami obracany rozprężającym się sprężonym powietrzem; moment i obroty ustala ciśnienie powietrza i wewnętrzne przełożenie narzędzia, nie regulacja elektryczna — dlatego narzędzia pneumatyczne mają miękkie, bezpieczne przy zatrzymaniu oddawanie mocy.
Regulator i wydech
Ogranicza obroty biegu jałowego, by narzędzie nie rozbiegło się po zejściu z obrabianego miejsca; powietrze wydechowe uchodzi typowo przez rękojeść, która służy przy okazji za zgrubną drogę chłodzenia silnika powietrznego.
Smarownica przewodowa
Większość warsztatowych narzędzi na powietrze potrzebuje drobnej mgły oleju w powietrzu zasilającym do smarowania silnika łopatkowego; bez niej silnik szybko się zużywa i traci moc. Daje ją zwykle smarownica przy punkcie poboru w warsztacie, nie wbudowana w narzędzie.
Uchwyt lub złącze nasadek
Różni się typem narzędzia: uchwyt szybkozaciskowy lub kluczykowy w wiertarkach, wrzeciono gwintowane w szlifierkach, standardowy zabierak kwadratowy w kluczach udarowych.
Dobór i wymiarowanie
- Zużycie powietrza swobodnego narzędzia względem faktycznie dostarczanej przy narzędziu wydajności sprężarki warsztatowej, nie wydajności z tabliczki — bo straty przewodów i pobór równoczesny obie ją podcinają.
- Ciśnienie robocze, na jakie narzędzie jest przewidziane, typowo 6-7 bar; praca poniżej ciśnienia znamionowego cicho tnie moment długo przed zatrzymaniem narzędzia — co pokazuje się jako słabe cięcie, nie jako alarm.
- Średnica i długość węża: za mały lub długi wąż zbija ciśnienie przy narzędziu pod obciążeniem, nawet gdy sprężarka wystarcza.
- Dopasowanie do zadania: szlifierki i młotki do obijania do prac konstrukcyjnych, wiertarki i klucze udarowe do obsługi maszyn, szlifierki trzpieniowe do drobnych prac warsztatowych.
Typowe usterki
| Usterka | Przyczyna | Skutek |
|---|---|---|
| Utrata mocy pod obciążeniem | Smarownica pusta lub nastawiona za ubogo, silnik łopatkowy chodzi na sucho | Przyspieszone zużycie, w końcu zatarcie silnika |
| Słaba praca mimo wystarczającej sprężarki | Za cienki wąż lub za dużo złączek między poborem a narzędziem | Spadek ciśnienia przy narzędziu pod realnym obciążeniem — często brany mylnie za wadę narzędzia |
| Spust się zacina albo narzędzie kręci dalej | Korozja lub zaklejenie zaworu od niefiltrowanego, mokrego powietrza | Niekontrolowana praca narzędzia — przy szlifierkach i wiertarkach realne zagrożenie |
| Szybkie zużycie uchwytu lub nasadek | Złe narzędzie do zadania ponad jego przeznaczenie | Luźna nasadka, wyrzucona końcówka podczas pracy |
Na co zwrócić uwagę u dostawcy
- Podane zużycie powietrza swobodnego i ciśnienie znamionowe, sprawdzalne względem faktycznego zasilania powietrzem warsztatu statku.
- Obudowy i wnętrze dobrane do środowiska okrętowej maszynowni, z powłoką odporną na korozję na silniku i przekładni.
- Dostępność zapasowych łopatek, uszczelek i uchwytów jako pozycji magazynowej — te narzędzia widzą ciągłe zużycie eksploatacyjne.
- Udokumentowane wartości drgań na rękach i emisji hałasu, które liczą się w kartach narażenia załogi.
Gdy narzędzie pneumatyczne wydaje się słabe, sprawdźcie najpierw smarownicę i rozmiar węża, nim skażecie narzędzie; wygłodzone lub zdławione zasilanie powietrzem to o wiele częstsza przyczyna niż zużyty silnik.