Co sprawdzić w Oświetlenie awaryjne.
Zwykłe oświetlenie statkowe zasila się z rozdzielnicy głównej i awaryjnej jak każdy inny odbiornik; oświetlenie awaryjne istnieje właśnie na tę chwilę, w której te zasilania zawodzą. Obejmuje drogi ewakuacyjne, miejsca zbiórki, stanowiska wsiadania, pomieszczenia maszynowe i przedział urządzenia sterowego, a cała jego wartość zależy od niezależności od tego, co w ogóle spowodowało zanik zasilania. Właśnie ta niezależność - zestawy bateryjne, osobny obwód z prądnicy awaryjnej albo jedno i drugie - jest rzeczywistym przedmiotem tej kategorii wyposażenia, a nie same oprawy, które poza tym są zwyczajne.
Co odróżnia oświetlenie awaryjne od zwykłego
Zwykłe oświetlenie statkowe zasila się z rozdzielnicy głównej i awaryjnej jak każdy inny odbiornik; oświetlenie awaryjne istnieje właśnie na tę chwilę, w której te zasilania zawodzą. Obejmuje drogi ewakuacyjne, miejsca zbiórki, stanowiska wsiadania, pomieszczenia maszynowe i przedział urządzenia sterowego, a cała jego wartość zależy od niezależności od tego, co w ogóle spowodowało zanik zasilania. Właśnie ta niezależność - zestawy bateryjne, osobny obwód z prądnicy awaryjnej albo jedno i drugie - jest rzeczywistym przedmiotem tej kategorii wyposażenia, a nie same oprawy, które poza tym są zwyczajne.
Główne elementy
Jednostki z własną baterią
Pojedyncze oprawy z własną baterią i układem ładowania, załączające się samoczynnie po utracie zasilania sieciowego. Nie wymagają osobnego okablowania awaryjnego, ale zależą całkowicie od stanu własnej baterii każdej jednostki, która starzeje się i wymaga okresowego sprawdzania oraz wymiany niezależnie od czegokolwiek innego na statku.
Oświetlenie awaryjne zasilane centralnie
Oprawy zasilane z rozdzielnicy awaryjnej statku, którą z kolei podpiera prądnica awaryjna i przejściowe źródło bateryjne pokrywające lukę, zanim prądnica ruszy i przejmie obciążenie. Ten układ sprawdza się i bada jako część całej instalacji zasilania awaryjnego, a nie oprawa po oprawie.
Przejściowe źródło zasilania awaryjnego
Bateria dobrana tak, aby zasilać zasadnicze oświetlenie awaryjne i usługi awaryjne bezpośrednio po zaniku zasilania przez określony czas (zwykle pół godziny), pokrywając okres, zanim prądnica awaryjna ruszy i zacznie oddawać moc, wymagana dodatkowo obok samej prądnicy.
Dobór i wymiarowanie
| Wielkość | O czym rozstrzyga |
|---|---|
| Czas działania | Ustalany przez właściwy przepis dla obsługiwanego pomieszczenia - drogi ewakuacyjne i miejsca zbiórki wymagają zwykle dłuższego pokrycia niż zwykłe pomieszczenie robocze |
| Poziom natężenia oświetlenia | Dla oświetlenia dróg ewakuacyjnych obowiązuje najmniejsza wartość w luksach mierzona na poziomie podłogi, a nie samo "trochę światła" |
| Rodzaj baterii | Szczelne kwasowo-ołowiowe albo NiCd w jednostkach z własną baterią, dobierane pod kątem trwałości w temperaturze otoczenia danego pomieszczenia (ciepło maszynowni skraca życie baterii) |
| Umiejscowienie oprawy | Dobrane tak, aby rzeczywiście oświetlało drogę ewakuacyjną i zmiany kierunku, a nie tylko wypełniało liczbę opraw |
Przepisy i klasa
SOLAS rozdz. II-1 ustala wymagania dla awaryjnego źródła energii elektrycznej wraz ze źródłem przejściowym i jego najmniejszym czasem działania, a SOLAS rozdz. II-2 ustala wymagania dla oświetlenia nisko umieszczonego na drogach ewakuacyjnych, w szczególności na statkach pasażerskich. Normy osiągów IMO i przepisy klasy określają najmniejsze poziomy natężenia oświetlenia dróg ewakuacyjnych, klatek schodowych, miejsc zbiórki i wsiadania oraz pomieszczeń maszynowych, w których załoga musi obsługiwać wyposażenie awaryjne. Jednostki z własną baterią stosowane do spełnienia tych wymagań wymagają udokumentowanego badania czasu działania, a nie samego świecącego światła w dniu inspekcji.
Typowe usterki
- Bateria jednostki z własnym zasilaniem zestarzała się, ale oprawa przy próbie wciąż na chwilę świeci - krótki błysk przy pobieżnym sprawdzeniu wygląda dobrze, jednak jednostka zawodzi przy rzeczywistym długim zaniku na długo przed wymaganym czasem.
- Obwód oświetlenia awaryjnego pozostaje stale na zasilaniu sieciowym, a przełączenia na baterię nigdy się faktycznie nie ćwiczy - pierwszą prawdziwą próbą samoczynnego przełączenia staje się wtedy sam zanik zasilania.
- Oprawy zasłonięte albo zamalowane podczas odnawiania pomieszczeń mieszkalnych, co obniża skuteczne natężenie oświetlenia na poziomie podłogi wzdłuż drogi ewakuacyjnej.
- Prądnica awaryjna rusza i przejmuje obciążenie, ale pojedyncze wyłączniki obwodów oświetleniowych pozostały otwarte po pracach obsługowych - protokół próby prądnicy wykazuje powodzenie, podczas gdy określone pomieszczenia pozostają ciemne.
Na co zwrócić uwagę u dostawcy
- Jednostki z uznaniem typu o udokumentowanym czasie działania i natężeniu oświetlenia odpowiadającym wymaganiu przepisowemu statku dla danego pomieszczenia
- Rodzaj baterii odpowiedni do temperatury otoczenia w miejscu zabudowy oprawy, zwłaszcza dla jednostek w maszynowni i przedziale urządzenia sterowego
- Jasne odstępy wymiany baterii i sposób potwierdzenia czasu działania podczas rutynowych prób, a nie samo sprawdzenie włącz-wyłącz
- Dane potwierdzające zgodność oświetlenia nisko umieszczonego, jeżeli oprawy są przeznaczone na drogi ewakuacyjne statków pasażerskich
Badaj oświetlenie awaryjne przez pełny znamionowy czas działania według rzeczywistego harmonogramu, a nie pięciosekundowym błyskiem - bateria, która zapali oprawę na moment, może i tak być za słaba, aby wytrzymać pół godziny, jakiej wymaga prawdziwy zanik zasilania.