Pokrywy lukowe przesuwane na boki

Co wyróżnia typ przesuwany na boki

Pokrywa lukowa przesuwana na boki składa się z pojedynczych płatów stalowych jadących na kołach po torze szynowym osadzonym na górze zrębnicy luku i otwierających się przez przesunięcie w bok, tak by odstawić się poza otwór po jednej albo obu stronach. Różni się to od pokrywy składanej, której płaty odchylają się do góry i nasuwają jeden na drugi, oraz od pokrywy typu piggyback, której płaty piętrzą się wzdłużnie na szynach biegnących w kierunku dziób-rufa. Układ przesuwany na boki pasuje do luków szerokich w stosunku do swojej długości, gdzie nie ma miejsca na ustawianie płatów jeden za drugim bez zasłonięcia części otworu, i gdzie wysokość zrębnicy jest ograniczona, tak że składana w górę pokrywa zawadzałaby o dźwigi pokładowe albo osprzęt ładunkowy.

Główne elementy

Płaty

Pojedyncze prostokątne płaty stalowe, każdy usztywniony żebrami wzdłużnymi i poprzecznymi, by przenieść obciążenia pokładowe (woda zabierana, ładunek ustawiony na wierzchu, obciążenia od chodzenia) bez nadmiernego ugięcia. Szerokość płata wynika z liczby płatów potrzebnej do odsłonięcia luku oraz z ograniczeń transportu i obsługi podczas dokowania.

Koła i tor szynowy

Każdy płat niesie kilka zestawów kołowych, zwykle osadzonych od spodu płata, jadących po szynie przyspawanej wzdłuż górnej krawędzi zrębnicy. Koła są typowo z kutej stali z łożyskami zamkniętymi; szyny to hartowane listwy ślizgowe przejmujące powtarzalne obciążenie toczne. Korozja i ścierny pył ładunkowy, jak z rudy czy węgla, to najbardziej znaczące czynniki zużycia w tym miejscu.

Napęd i układ docisku

Agregat hydrauliczny albo silnik elektryczny z przekładnią zwalniającą prowadzi płaty wzdłuż toru, zwykle przez łańcuch, linę stalową albo zębatkę z kołem zębatym. Wokół obwodu płata i zrębnicy dociskowe kliny krzywkowe albo hydrauliczny układ klinowy ściągają płat na uszczelkę gumową, by po zamknięciu uzyskać strugoszczelność.

Spoiny poprzeczne i uszczelnienia

Tam, gdzie sąsiednie płaty się stykają, uszczelnienie spoiny poprzecznej, pasek gumowy ściśnięty między płatami, czasem wyposażony w rynienkę odpływową, nie pozwala wodzie wędrować między płatami w dół do ładowni.

Dobór i wymiarowanie

Wybór między pokrywami przesuwanymi na boki a innymi typami zaczyna się od geometrii ładowni: stosunku długości do szerokości ładowni, wysokości zrębnicy dostępnej dla odstawionych płatów i miejsca na pokładzie potrzebnego po obu stronach luku dla zaparkowanych płatów. Innymi czynnikami wymiarowania są równomierne obciążenie pokładowe, jakie płaty muszą przenieść, gdy spoczywa na nich ustawiony ładunek, obliczeniowa fala i słup wody zabieranej przyjęte do obliczeń wytrzymałości, rodzaj napędu (hydraulika pasuje do pokryw większych i cięższych; napęd łańcuchowy albo linowy do lżejszych pokryw na mniejszych jednostkach) oraz szybkość otwierania wymagana przez cele obrotu portowego jednostki.

Przepisy i klasa

Wytrzymałość i strugoszczelność pokryw lukowych podlegają Międzynarodowej konwencji o liniach ładunkowych, która wiąże minimalne obciążenia obliczeniowe ze strugoszczelnym rozwiązaniem zamknięcia jako częścią oceny wolnej burty. Towarzystwa klasyfikacyjne stosują własne normy konstrukcyjne, zwykle zgodne z ujednoliconym wymaganiem IACS S21 dotyczącym wytrzymałości pokryw lukowych na statkach objętych wspólnymi przepisami konstrukcyjnymi. Strugoszczelność sprawdza się okresowo próbą wężową albo ultradźwiękową próbą szczelności, a inspektorzy oceniają przy przeglądach pośrednich i odnowieniowych stan kół, szyn, listew dociskowych i uszczelek.

Typowe usterki

• Zużyte albo spłaszczone koła: płaty zakleszczają się albo jadą nierówno po torze, co zwiększa obciążenie napędu i przyspiesza zużycie szyn.
• Skorodowany albo odkształcony tor szynowy: płaty mogą wyskoczyć z szyny albo nie domykać się równo na całej długości, co wpuszcza wodę do ładowni.
• Zestarzała albo spłaszczona uszczelka gumowa: traci szczelność, przez co woda wnika i zamacza ładunek albo powoduje korozję ładowni.
• Zapieczone albo zużyte kliny dociskowe: nierówna siła docisku, powodująca miejscowy przeciek nawet przy całkowicie zamkniętym płacie.
• Wyciągnięty łańcuch napędowy albo lina stalowa: płaty nie zamykają się już w zamierzonej kolejności, zostawiając szczelinę przy ostatnim płacie.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Materiał kół i szyn sprawdzony w danym przewozie, o wyższej odporności na korozję przy otwartych ładunkach pylących, jak ruda czy węgiel.
• Udokumentowana metoda badania strugoszczelności i kryteria zaliczenia przekazane wraz z dostawą.
• Zdolność dostarczenia pasujących zapasowych kół, uszczelek i klinów dociskowych do pokryw już zamontowanych, a nie tylko kompletów do nowych budów.
• Agregat hydrauliczny zbudowany z powszechnie dostępnych elementów, a nie zastrzeżona instalacja z długimi terminami dostaw części.
• Obliczenie obciążeń projektowych możliwe do prześledzenia względem zestawu przepisów klasy właściwego dla wytrzymałości pokryw lukowych jednostki.

Badajcie strugoszczelność pokryw lukowych przed załadunkiem ładunku wrażliwego na wilgoć, a nie po nim: badanie ultradźwiękowe zajmuje ułamek czasu, jakiego potrzebuje likwidacja szkody z zamoczenia ładunku.