Co sprawdzić w VDR / S-VDR (rejestrator danych z podróży).
VDR jest instalacją zapisującą, a nie nadzorującą czy alarmową: pobiera sygnały już obecne na mostku, obraz radaru, dane ECDIS, AIS, kurs żyrokompasowy, log prędkości, dźwięk z mostka, fonię VHF oraz stan telegrafu sterowego lub maszynowego, i zapisuje je w sposób ciągły w buforze przewijanym, przy czym ostatnie dwanaście godzin jest zawsze dostępne do odtworzenia. Jego cel jest wyłącznie dowodowy. Inaczej niż rejestrator danych do nadzoru osiągów, VDR jest zbudowany wokół zabezpieczonej kapsuły zapisu przewidzianej tak, aby przetrwała ogień, wstrząs i głębokie zanurzenie, żeby zapis przetrwał wypadek, który go stworzył.
Co wyróżnia ten typ
VDR jest instalacją zapisującą, a nie nadzorującą czy alarmową: pobiera sygnały już obecne na mostku, obraz radaru, dane ECDIS, AIS, kurs żyrokompasowy, log prędkości, dźwięk z mostka, fonię VHF oraz stan telegrafu sterowego lub maszynowego, i zapisuje je w sposób ciągły w buforze przewijanym, przy czym ostatnie dwanaście godzin jest zawsze dostępne do odtworzenia. Jego cel jest wyłącznie dowodowy. Inaczej niż rejestrator danych do nadzoru osiągów, VDR jest zbudowany wokół zabezpieczonej kapsuły zapisu przewidzianej tak, aby przetrwała ogień, wstrząs i głębokie zanurzenie, żeby zapis przetrwał wypadek, który go stworzył.
S-VDR (uproszczony VDR) spełnia to samo wymaganie SOLAS dla statków towarowych zbudowanych przed datą wprowadzenia obowiązku przewożenia pełnego VDR, ale z ograniczonym obowiązkowym zestawem danych; może pominąć zapis obrazu radaru i część sygnałów czujników, które pełny VDR musi rejestrować.
Główne elementy
Jednostka akwizycji danych
Współpracuje z każdym czujnikiem i systemem mostkowym, opatruje każdy sygnał znacznikiem czasu i kompresuje go do zapisu. Zapis obrazu radaru i ECDIS jest strumieniem najbardziej obciążającym pamięć i pierwszym, który znika w wariancie uproszczonym.
Kapsuła zabezpieczająca
Jednostka stała albo swobodnie wypływająca, pomarańczowa dla widoczności, przewidziana tak, aby przetrwała ogień, ciśnienie wody odpowiadające kilku tysiącom metrów głębokości oraz znaczne obciążenie udarowe. W dzisiejszych urządzeniach mieści co najmniej ostatnie 48 godzin danych, przy czym ostatni odcinek podróży jest chroniony przed nadpisaniem.
Jednostka sterowania zapisem i interfejs
Urządzenie na mostku pozwalające załodze sprawdzić, że instalacja zapisuje, przeprowadzić wymaganą próbę odtwarzania oraz, w części instalacji, ręcznie wywołać zabezpieczenie bieżących danych przed spodziewanym zdarzeniem.
Mikrofony
Zamocowane na stałe przy stanowisku manewrowym, przy stole nawigacyjnym i na skrzydłach mostka, aby rejestrować rozmowy zespołu mostkowego; dźwięk jest jednym z najuważniej badanych strumieni danych w każdym dochodzeniu.
Dobór i wymiarowanie
Doboru wielkości w sensie mechanicznym właściwie tu nie ma; decyzja dotyczy wariantu i potrzebnych interfejsów.
- Pełny VDR wobec S-VDR, o czym rozstrzyga data położenia stępki jednostki i zakres stosowania SOLAS, a nie preferencja armatora.
- Kapsuła stała wobec swobodnie wypływającej, przy czym ta druga zwalnia się samoczynnie, gdy statek tonie, i można ją podjąć na powierzchni.
- Liczba i rodzaj dostępnych na mostku interfejsów czujników; modernizacje na starszych jednostkach często wymagają przetworników sygnału tam, gdzie urządzenia są starsze niż standardowe protokoły danych.
- Czas przechowywania dłuższy niż wymagane minimum, przydatny armatorom chcącym mieć dłuższy zapis eksploatacyjny do własnej analizy.
Przepisy i klasa
SOLAS rozdział V prawidło 20 ustala wymóg przewożenia, z S-VDR jako rozwiązaniem zastępczym dla istniejących statków towarowych. Normy osiągów wynikają z rezolucji IMO obejmujących zawartość danych i przeżywalność kapsuły dla VDR i S-VDR, a urządzenia muszą mieć uznanie typu według tych norm. Klasa i administracja flagowa wymagają corocznej próby działania przez uznanego usługodawcę albo przedstawiciela producenta, sprawdzającej, czy wszystkie wymagane kanały danych są rzeczywiście zapisywane i możliwe do odzyskania, a nie tylko czy urządzenie się włącza.
Typowe usterki
| Usterka | Przyczyna | Skutek |
|---|---|---|
| Brakujący kanał dźwiękowy | Uszkodzony albo odłączony mikrofon, często po pracach modernizacyjnych na mostku | Niepełny zapis dowodowy; wychwytywany przy corocznej próbie działania |
| Brak zapisu obrazu radaru albo ECDIS | Usterka karty interfejsu albo niezgodność oprogramowania układowego po aktualizacji oprogramowania ECDIS | Utrata najcenniejszych danych do odtworzenia przy dochodzeniu w sprawie wejścia na mieliznę albo zderzenia |
| Awaria łączności z kapsułą | Skorodowane złącze albo uszkodzony kabel do kapsuły zabezpieczającej | Zapis trwa dalej miejscowo, ale nie da się potwierdzić dostępności kapsuły; kapsuła może nie dać się podjąć z nienaruszonymi danymi |
| Przedwcześnie nadpisane dane | Pamięć mniejsza niż wymagany okres przechowywania albo usterka zegara i synchronizacji czasu psująca indeks | Utrata dokładnie tych godzin, których potrzebują badający |
Na co zwrócić uwagę u dostawcy
- Certyfikat uznania typu odpowiadający właściwej normie osiągów IMO dla VDR albo S-VDR, a nie ogólnemu rejestratorowi danych.
- Sieć serwisowa zdolna przeprowadzić coroczną próbę działania i wystawić wymagane świadectwo, a nie tylko sprzedać sprzęt.
- Czytelne zestawienie, które sygnały mostkowe są faktycznie podłączone, a które opcjonalne, przed przyjęciem oferty na modernizację.
- Zgodność kapsuły swobodnie wypływającej z układem swobodnego zwalniania EPIRB albo tratwy ratunkowej jednostki, jeżeli jest zamontowana w tym samym rejonie, aby uniknąć wzajemnych zakłóceń.
Po każdym zdarzeniu, choćby najdrobniejszym, pierwszym ruchem zespołu mostkowego powinno być zabezpieczenie danych VDR, zanim bufor się przewinie, ponieważ dwunastogodzinne okno zapisu nie czeka, aż nadążą za nim formalności.