Żurawik łodzi ratunkowej

Co wyróżnia żurawik łodzi ratunkowej

Żurawik w normalnej eksploatacji nie przenosi ludzi na statek i ze statku tak, jak robi to trap albo drabinka pilotowa — istnieje dla tego jednego przypadku, którego tamte nie obejmują: wodowania i podnoszenia łodzi ratunkowej siłą grawitacji albo napędem, także w sytuacji, gdy statek stracił zasilanie albo ma przechył. O ile trapy burtowe stawia się i zbiera w porcie rutynowo, o tyle żurawik projektuje się tak, aby działał niezawodnie po miesiącach bezczynności, a przy samym wodowaniu bezpiecznie zwolnił w pełni obsadzoną łódź, nawet gdy statek przechyla się do kąta, przy którym SOLAS wymaga zachowania jego działania.

Główne elementy

Ramię żurawika i wciągarka

Żurawiki grawitacyjne wysuwają łódź jej własnym ciężarem, gdy tylko wyzwalacz zwolni sztauowania, a następnie opuszczają ją na linie hamowanej hamulcem odśrodkowym albo elektromagnetycznym we wciągarce, bez udziału napędu. Żurawiki wychylne i żurawiki do łodzi swobodnego opadania mają inną geometrię, ale dzielą to samo podstawowe wymaganie: opanowane opuszczanie ograniczone hamulcem.

Hak i zwalniak

Zwalniak pod obciążeniem pozwala uwolnić łódź od lin nośnych z ludźmi na pokładzie, gdy tylko znajdzie się na wodzie, a osobno przewiduje się zwalniak bez obciążenia na potrzeby podnoszenia. Ten mechanizm jest najbardziej krytycznym dla bezpieczeństwa elementem całego żurawika, ponieważ przypadkowe zwolnienie w czasie opuszczania powodowało w całej branży wypadki śmiertelne.

Liny nośne i hamulec

Liny nawinięte są na bęben wciągarki i okresowo się je przekłada albo wymienia w zależności od zużycia i okresu użytkowania, ponieważ tylko one utrzymują obciążoną łódź w czasie opuszczania. Hamulec wciągarki musi utrzymać łódź nieruchomo w każdym punkcie opuszczania, a nie dopiero zatrzymać ją na dole.

Wyłączniki krańcowe i sztauowania

Wyłączniki krańcowe zatrzymują wciągarkę w położeniu sztauerskim i w położeniu całkowicie opuszczonym, a sztauowania zabezpieczają łódź przed ruchami statku w czasie postoju i zwalnia się je samoczynnie albo ręcznie jako pierwszy krok wodowania.

Dobór i wymiarowanie

• Dopuszczalne obciążenie robocze dobrane do ciężaru w pełni wyposażonej i obsadzonej łodzi ratunkowej, z wymaganym zapasem bezpieczeństwa ponad tę wartość
• Zasięg wystarczający, aby minąć burtę przy największym projektowym kącie przechyłu i przegłębienia
• Prędkość opuszczania w zakresie, który utrzymuje łódź pod kontrolą, nie narażając znajdujących się w niej osób na nadmierną prędkość opadania
• Zgodność zwalniaka pod obciążeniem z konkretnym typem haka zamontowanym w łodzi ratunkowej, ponieważ nie są one powszechnie wymienne między wytwórcami

Przepisy i klasa

SOLAS rozdział III i Kodeks LSA określają wymagania: żurawiki muszą wodować w pełni obciążoną łódź przy przechyle statku do 20 stopni i przy przegłębieniu, z określonymi prędkościami opuszczania, a zwalniak pod obciążeniem musi spełniać wymagania projektowe i badawcze wprowadzone po serii śmiertelnych wypadków przypisanych przypadkowemu zwolnieniu. Liny nośne mają określony maksymalny okres użytkowania, zwykle pięć lat, po którym trzeba je wymienić niezależnie od widocznego stanu, a całe urządzenie do wodowania poddaje się próbie obciążeniowej w odstępach ustalonych przez klasę, zazwyczaj przy każdym pięcioletnim przeglądzie odnowieniowym, obok corocznych i okresowych prób ruchowych wymaganych Kodeksem LSA.

Typowe usterki

• Zużycie haka zwalniaka pod obciążeniem ponad dopuszczalne granice — zwiększa ryzyko przypadkowego zwolnienia i jest w całej branży wiodącą przyczyną wypadków śmiertelnych przy wodowaniu łodzi
• Zeszklone albo zanieczyszczone smarem okładziny hamulca wciągarki — łódź opada szybciej niż z prędkością znamionową albo nie daje się zatrzymać w połowie drogi
• Liny skorodowane wewnątrz, wyglądające z zewnątrz zdrowo — zerwanie liny w czasie opuszczania bez widocznego wcześniej ostrzeżenia
• Wyłączniki krańcowe rozregulowane po pracach obsługowych — wciągarka nie zatrzymuje się w położeniu sztauerskim i napręża konstrukcję żurawika przy kolejnym podnoszeniu

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Świadectwo uznania typu dla konkretnego połączenia żurawika i zwalniaka, a nie dla samego żurawika
• Udokumentowana zgodność z dokładnie tym hakiem łodzi ratunkowej, który jest zamontowany, potwierdzona numerem modelu, a nie ogólnym typem
• Sieć serwisowa zdolna wykonać nakazany pięcioletni remont i próbę obciążeniową bez wysyłania całego zespołu na ląd
• Czytelna identyfikowalność części do okładzin hamulcowych i podzespołów zwalniaka, zważywszy na ich bezpośrednią rolę dla bezpieczeństwa

Nigdy nie traktuj zaliczonej corocznej próby ruchowej jako dowodu, że zwalniak pod obciążeniem jest bezpieczny — większość śmiertelnych zdarzeń ze zwolnieniem wydarzyła się na osprzęcie, który przeszedł ostatnią rutynową próbę, i właśnie dlatego pięcioletnie badanie szczegółowe i próba obciążeniowa istnieją jako osobne, głębsze sprawdzenie.