Hak holowniczy

Mechanizm zwalniania

Zapadka sprężynowa albo krzywkowa, wyzwalana ręcznie dźwignią przy haku albo zdalnie ze sterówki napędem pneumatycznym, hydraulicznym lub elektrycznym. Zwalnianie zdalne jest standardem na holownikach eskortowych, bo szyper musi zwolnić linę, nim zdąży fizycznie dojść do haka.

Amortyzator

Zespół sprężynowy albo gumowy pochłaniający udar, gdy lina nagle sztywnieje, chroniący zarówno hak, jak i konstrukcję holownika przed obciążeniem udarowym.

Podstawa i fundament

Hak siedzi na wzmocnionym fundamencie rozprowadzającym obciążenie holownicze w konstrukcję holownika; fundament ten projektuje się jako część kadłuba, a nie dokręca później.

Wskaźnik obciążenia

Wiele nowszych haków niesie sworzeń pomiarowy albo czujnik siły zasilający wskaźnik w sterówce, dzięki czemu załoga widzi naprężenie liny, zamiast oceniać je na wyczucie.

Dobór i wymiarowanie

Wymiarowanie zaczyna się od uciągu holownika na palu, a nie od średnicy liny holowniczej. Hak o parametrach niższych niż własny uciąg holownika może zostać przeciążony samymi silnikami holownika, jeszcze zanim hol zacznie stawiać opór. Typowe punkty do sprawdzenia:

• Dopuszczalne obciążenie robocze (SWL) wobec największego uciągu holownika na palu, z zapasem na obciążenia udarowe potrafiące znacznie przekroczyć naprężenie ustalone.
• Zwolnienie pod pełnym obciążeniem - mechanizm musi otworzyć się niezawodnie przy maksymalnym SWL, a nie tylko w spoczynku.
• Zakres wychyłu - hak musi swobodnie wychylać się przez kąty, pod jakimi holownik naprawdę pracuje, w tym holowanie na trawersie przy pracy eskortowej.
• Czas odpowiedzi zwalniania zdalnego, zwłaszcza dla holowników eskortowych i portowych pracujących blisko dużych jednostek.
• Ochrona przed korozją dla elementu żyjącego w nieustannych bryzgach solnych.

Przepisy i klasa

Nie ma rozdziału SOLAS poświęconego hakom holowniczym; obowiązujące wymagania stoją w notacjach holowniczych towarzystw klasyfikacyjnych. DNV, ABS i Lloyd's Register wydają każde przepisy dla notacji holowników holujących i eskortowych, które określają próbę obciążeniową, typowo do 1.5-krotności SWL, w odstępach przeglądowych ustalanych przez towarzystwo - zwykle mniej więcej co cztery do pięciu lat, obok corocznych oględzin i badania działania mechanizmu szybkiego zwalniania. Państwo bandery i kontrola państwa portu także sprawdzają przy certyfikacji holownika, czy szybkie zwalnianie naprawdę działa, bo zapieczony hak jest znaną przyczyną śmiertelnych wywróceń.

Typowe usterki

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Ważne świadectwo próby obciążeniowej odpowiadające notacji klasowej, jaką nosi holownik.
• Udokumentowane działanie szybkiego zwalniania pod pełnym obciążeniem znamionowym, a nie tylko próba stanowiskowa w spoczynku.
• Dostępność części zamiennych do mechanizmu zwalniania, bo to on pada pierwszy.
• Zatwierdzenie klasy dla dokładnie tej notacji holowniczej, według której jednostka ma świadectwo.
• Harmonogram obsługi i badań działania, który dostawca potrafi wesprzeć także po dostawie, a nie tylko przy montażu.

Sprawdzajcie szybkie zwalnianie zarówno na sucho, jak i pod obciążeniem próbnym tego samego dnia, w którym wydaje się linę holowniczą - hak zwalniający czysto na stanowisku badawczym potrafi i tak zapiec się, gdy sól i farba wpracują się w cięgno spustu przez sezon.