Łódź ratunkowa

Co wyróżnia łódź ratunkową

Tratwę ratunkową zrzuca się albo wodowuje pustą i obsadza w wodzie; łódź ratunkową obsadza się na pokładzie, w pełnej obsadzie, i opuszcza w pełni obciążoną, a potem odchodzi ona od statku własnym napędem, sterowana przez załogę. Właśnie na tej różnicy polega jej sens: łódź ratunkowa może oddalić się od dryfującego zagrożenia, takiego jak palące się na wodzie paliwo, podczas gdy tratwa po prostu dryfuje tam, gdzie wypadnie. Łodzie zamknięte mają dodatkowo sztywne zadaszenie chroniące przed pogodą, ogniem i dymem, a instalacje offshore często wymagają łodzi całkowicie zamkniętych i zabezpieczonych przeciwpożarowo (TEMPSC) z instalacją zraszania wodnego, aby móc wodować wprost przez pożar na platformie. Łodzie wodowane swobodnym spadkiem, częste na masowcach i zbiornikowcach, zsuwają się po rampie na rufie, zamiast być opuszczane żurawikiem, dzięki czemu punkt wodowania pozostaje z dala od pożaru, który zwykle zaczyna się na śródokręciu albo w części dziobowej.

Główne elementy

Kadłub i zabudowa

Niemal zawsze wykonany z laminatu poliestrowo-szklanego, budowany albo jako kadłub wodowany żurawikiem, albo do swobodnego spadku, częściowo lub całkowicie zamknięty, zależnie od rejonu żeglugi i wymagań bandery.

Silnik i napęd

Samodzielny silnik wysokoprężny, często chłodzony powietrzem, musi niezawodnie uruchamiać się po długich okresach bezczynności, a w niektórych rozwiązaniach pracować jeszcze przez chwilę, nawet gdy łódź na moment znajdzie się dnem do góry podczas prostowania po wywrotce.

Osprzęt zwalniający pod obciążeniem

Mechanizm haka, który zwalnia łódź z lin nośnych przy głowicy żurawika, najlepiej dopiero wtedy, gdy łódź jest już na wodzie. Jest to najbardziej krytyczna dla bezpieczeństwa część mechaniczna łodzi i element najczęściej wiązany ze śmiertelnymi wypadkami, gdy zwalnia przedwcześnie pod obciążeniem.

Żurawik i wciągarka

Liny nośne, hamulec i wyłączniki krańcowe sterują prędkością opuszczania i zatrzymują łódź we właściwym miejscu; zużyty hamulec albo niesprawny wyłącznik krańcowy zamienia rutynowe ćwiczenie w niekontrolowany upadek.

Wyposażenie ratunkowe

Racje żywnościowe, woda, środki pirotechniczne, apteczka i inne wyposażenie określone w Kodeksie LSA, zasztauowane wewnątrz kadłuba i sprawdzane według harmonogramu terminów ważności.

Dobór i wymiarowanie

Pojemność musi pokryć maksymalną obsadę statku z zapasem wymaganym przez obowiązujący przepis, a sposób wodowania wynika z typu statku: swobodny spadek jest standardem tam, gdzie rufa daje wolną drogę wodowania z dala od prawdopodobnych źródeł pożaru, natomiast wodowanie żurawikiem pasuje do jednostek, w których geometria swobodnego spadku się nie sprawdza. Platformy offshore wymagają wariantów TEMPSC z uwagi na zagrożenie pożarem i gazem. Materiał jest dziś w praktyce powszechnie laminatem, choć starsze jednostki mogą wciąż mieć kadłuby stalowe albo aluminiowe, wymagające innej kontroli korozji.

Przepisy i klasa

SOLAS rozdział III i Kodeks LSA określają normy budowy, pojemności, wyposażenia i osprzętu zwalniającego. Po serii śmiertelnych wypadków powiązanych z hakami zwalniającymi pod obciążeniem IMO zaostrzyła wymagania dla konstrukcji haków, a wiele starszych haków musiało od tego czasu zostać przerobionych albo wymienionych, aby spełnić obecną normę. Łodzie ratunkowe podlegają corocznemu szczegółowemu badaniu oraz co pięć lat próbie obciążeniowej wciągarki, lin nośnych i osprzętu zwalniającego zgodnie z wymaganiami SOLAS i Kodeksu LSA.

Typowe usterki

• Zużyte albo skorodowane elementy haka zwalniającego - mogą zwolnić przedwcześnie pod obciążeniem albo odwrotnie, nie zwolnić wtedy, gdy jest to naprawdę potrzebne, w obu przypadkach ze skutkiem śmiertelnym.
• Silnik nie uruchamia się po postoju - zestarzałe paliwo albo rozładowany akumulator sprawiają, że łódź po zwodowaniu nie może odejść na własnym napędzie.
• Skorodowane liny nośne - nierówny stan lin powoduje nierównomierne opuszczanie łodzi i zakleszczanie się jej o drabinkę wsiadania albo o kadłub.
• Pęknięcia albo rozwarstwienia żelkotu kadłuba - działanie UV i nagromadzone uderzenia wpuszczają wodę w laminat i z czasem osłabiają konstrukcję.
• Niesprawny wyłącznik krańcowy wciągarki - łódź przebiega górne albo dolne położenie zamiast zatrzymać się tam, gdzie powinna.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Osprzęt zwalniający wykonany według obecnej normy haków SOLAS III/16, a nie konstrukcja sprzed wymagań doposażeniowych wprowadzonych po wypadkach.
• Ugruntowana sieć serwisowa dla konkretnego zamontowanego silnika i wciągarki, a nie tylko dla producenta kadłuba.
• Żurawik i łódź certyfikowane i dostarczane jako dobrany komplet, ponieważ mieszanie marek komplikuje certyfikację próby obciążeniowej.
• Przenoszalna, udokumentowana historia prób obciążeniowych i badań szczegółowych przy zakupie jednostki używanej.
• Wsparcie szkoleniowe dla załogi, ponieważ większość śmiertelnych wypadków z łodziami ratunkowymi wynika z procedury ćwiczeń i porozumiewania się, a nie z jednej wadliwej części.

Nigdy nie pozwól, aby ćwiczenie z łodzią ratunkową stało się papierową rutyną - większość śmiertelnych wypadków z łodziami zdarza się podczas ćwiczeń, a nie w prawdziwych sytuacjach awaryjnych, ponieważ hak jest pod obciążeniem z ludźmi na pokładzie, a jeden krok procedury idzie źle.