Wykrywanie gazu (stałe)

Co tworzy ten typ

Stała instalacja wykrywania gazu różni się od detektorów przenośnych zasięgiem i przeznaczeniem: nadzoruje wyznaczone pomieszczenia w sposób ciągły i samoczynny, bez konieczności wchodzenia tam kogoś z załogi z przyrządem. Montuje się ją tam, gdzie zagrożenie gazowe może narastać bez nadzoru, w maszynowniach, pompowniach, ładowniach przewożących określone ładunki i w zamkniętych przestrzeniach ładunkowych gazowców i chemikaliowców, a melduje do centralnej tablicy sterowniczej na mostku albo w centrali manewrowo-kontrolnej, która może wyzwalać alarmy, a w niektórych układach także samoczynne wyłączenia albo zmiany wentylacji.

Główne elementy

Głowice czujników

Czujniki katalityczne do gazów palnych, ogniwa elektrochemiczne do gazów toksycznych, takich jak H2S czy CO, oraz detektory podczerwieni punktowe albo z otwartą drogą pomiarową do węglowodorów i CO2, dobierane według zagrożenia gazowego właściwego dla danego pomieszczenia. Detektory z otwartą drogą pomiarową (w linii widzenia) obejmują duże obszary, takie jak pokład ładunkowy, bez potrzeby stosowania dziesiątek czujników punktowych.

Tablica sterownicza i okablowanie

Centralna tablica zbiera odczyty, ustawia progi alarmu i przedalarmu oraz rejestruje zdarzenia. Okablowanie prowadzone do skrzynek przyłączeniowych czujników w strefach zagrożonych wybuchem musi być iskrobezpieczne albo w wykonaniu przeciwwybuchowym, odpowiednio do klasyfikacji strefy danego pomieszczenia.

Kalibracja i układ gazu wzorcowego

Czujniki stałe wymagają okresowego wystawienia na gaz wzorcowy o znanym stężeniu, aby potwierdzić ich reakcję, ręcznie z butli z gazem wzorcowym i przejściówki albo, w większych instalacjach, przez wbudowany kolektor gazu kalibracyjnego.

Dobór i wymiarowanie

• Zagrożenie gazowe właściwe dla pomieszczenia: palne pary węglowodorów, H2S, CO2 ze stałych instalacji gaśniczych albo niedobór tlenu
• Rozmieszczenie czujników według gęstości gazu (gazy cięższe od powietrza wymagają czujników nisko, lżejsze wysoko) oraz według układu przepływu powietrza
• Czas reakcji i próg alarmu ustawione względem rzeczywistej dolnej granicy wybuchowości albo granicznej wartości narażenia toksycznego danego gazu
• Klasyfikacja strefy w miejscu montażu, przesądzająca, czy wymagane są obudowy iskrobezpieczne, czy przeciwwybuchowe

Przepisy i klasa

SOLAS rozdział II-2 wymaga stałego wykrywania gazu w określonych pomieszczeniach na zbiornikowcach i gazowcach, a Kodeks IGC ustala dla gazowców szczegółowe wymagania obejmujące nadzór ładowni i przestrzeni międzybarierowych. Przepisy klasyfikacyjne wymagają okresowych prób działania i kalibracji, zwykle raz w roku, z zapisami przechowywanymi na potrzeby przeglądu. Na zbiornikowcach stałe wykrywanie gazów węglowodorowych w pompowni jest wyraźnym wymaganiem SOLAS z określonymi funkcjami alarmu i samoczynnego wyłączenia wentylacji.

Typowe usterki

• Dryf czujnika z upływem czasu, dający fałszywie niskie odczyty, które przechodzą pobieżne spojrzenie, ale nie porządne sprawdzenie kalibracyjne
• Zatrucie czujnika katalitycznego oparami silikonu albo związkami ołowiu, trwale obniżające czułość bez wyraźnego objawu
• Wnikanie wody do skrzynek przyłączeniowych w odsłoniętych miejscach na pokładzie, powodujące przerywane usterki albo fałszywe alarmy
• Czujniki pozostawione odłączone albo w trybie obejścia serwisowego po pracach gorących i nigdy nieprzywrócone, co przekreśla całą instalację

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Technika czujnika dopasowana do rzeczywistego zagrożenia gazowego, a nie ogólne urządzenie wielogazowe stosowane wszędzie
• Certyfikacja do stref zagrożonych wybuchem odpowiednia dla strefy, w której czujnik będzie zamontowany
• Integracja z istniejącą logiką alarmów i wyłączania wentylacji statku zamiast osobnej tablicy wymagającej odrębnego nadzoru
• Dostępność gazu kalibracyjnego i czujników zapasowych w łańcuchu dostaw, do którego schemat żeglugi jednostki rzeczywiście sięga

Wpisuj każde obejście czujnika przy pracach gorących albo konserwacji do dziennika pokładowego wraz ze sprawdzeniem przy przywróceniu do służby; obejście czujnika pozostawione poza harmonogramem wachty to najczęstsze ustalenie w audytach stałych instalacji wykrywania gazu.