Głowica wentylacyjna maszynowni

Co odróżnia głowicę wentylacyjną od samego wentylatora

Wentylator porusza powietrze; głowica wentylacyjna jest miejscem, w którym to powietrze przekracza granicę pokładu odkrytego. Musi robić dwie sprzeczne rzeczy naraz - przepuszczać dużą objętość powietrza przy jak najmniejszym oporze i powstrzymywać deszcz, bryzgi i zieloną wodę przed podążeniem za tym powietrzem w dół do maszynowni. Wentylatory grzybkowe i głowice typu gęsia szyja rozwiązują to kształtem, a nie ruchomą częścią: geometria zmusza wodę do spływu i odprowadzenia, podczas gdy powietrze przechodzi przez żaluzje albo podniesioną przelotnię. Czyni to głowicę w takim samym stopniu elementem architektury okrętu, co elementem wyposażenia wentylacyjnego.

Główne elementy

Głowice grzybkowe

Kopulasta czapa uniesiona nad walcowym szybem, dobrana tak, aby pierścieniowa szczelina między czapą a szybem dała wymagane pole przekroju czynnego, podczas gdy sama czapa odrzuca wodę na zewnątrz, zanim zdąży ona spłynąć do szybu. Częste przy nawiewie, gdzie woli się rozwiązanie proste i mało wymagające w obsłudze.

Głowice typu gęsia szyja

Wygięty szyb obracający przelotnię ku dołowi albo w bok zamiast prosto w górę, polegający na samym zagięciu, aby bez czapy zatrzymać deszcz i bryzgi. Stosowany tam, gdzie wysokość albo rozplanowanie przemawiają za wykonaniem o mniejszej sylwetce.

Zamknięcie szczelne na warunki atmosferyczne

Wiele głowic ma klapę zamykającą, przepustnicę albo pokrywę, obsługiwaną z pokładu, a niekiedy zdalnie, tak aby przelotnię dało się zamknąć całkowicie - wymagane wszędzie tam, gdzie otwór wentylacyjny musi być zamykany także ze względu na granicę pożarową albo zatapialności.

Żaluzje i siatki

Stałe żaluzje albo siatka zatrzymują ptaki, zanieczyszczenia, a na głowicach wywiewnych iskry, starając się dołożyć do oporu przepływu tak niewiele, jak dokłada już samo zamknięcie.

Dobór i wymiarowanie

Pole przekroju czynnego głowicy musi odpowiadać temu, co daje kanał wentylatora, albo je przewyższać - głowica wyglądająca na właściwą wielkością, lecz mająca zbyt małe pole czynne, dławi wentylator i obniża rzeczywisty przepływ poniżej tego, czego maszynownia potrzebuje na powietrze do spalania i odprowadzenie ciepła. Wysokość nad pokładem i położenie względem narażenia na wchodzącą wodę morską (pokład wolnej burty wobec podniesionej dziobówki) rozstrzygają, ile zdolności zamykania i odwadniania głowica potrzebuje. Materiałem jest zwykle stal ocynkowana albo powlekana, a na mniejszych jednostkach GRP, dobrany pod narażenie korozyjne nieosłoniętego elementu pokładowego w stałym zasoleniu powietrza.

Przepisy i klasa

Otwory wentylacyjne pomieszczeń maszynowych objęte są wymaganiami SOLAS rozdz. II-1 i II-2 co do zamykania otworów, przez które w przeciwnym razie mogłyby przechodzić woda albo ogień/dym między pomieszczeniami, wraz z wymogiem, aby wentylację pomieszczenia maszynowego dało się w razie niebezpieczeństwa wyłączyć i zamknąć spoza tego pomieszczenia. Przepisy klasy ustalają ponadto układy zamykania powiązane z sekwencją wyzwolenia stałej instalacji gaśniczej: wentylacja pomieszczenia chronionego musi się zamknąć, a często również sam wentylator musi stanąć, zanim albo w chwili, gdy podany zostanie środek gaśniczy.

Typowe usterki

• Klapa odcinająca zapieczona korozją albo farbą, wykryta dopiero wtedy, gdy próbny alarm pożarowy naprawdę próbuje ją zamknąć - zostawia to granicę wentylacyjną pomieszczenia maszynowego otwartą dokładnie w tym scenariuszu, dla którego istnieje.
• Otwory odwadniające u podstawy głowicy zatkane zanieczyszczeniami albo farbą - woda, którą konstrukcja głowicy ma odrzucać, zamiast tego gromadzi się i w końcu znajduje drogę w dół szybu.
• Żaluzje albo siatka zarośnięte wykrystalizowaną solą albo produktami korozji, co z czasem zmniejsza pole przekroju czynnego bez żadnego widocznego uszkodzenia z zewnątrz - temperatura otoczenia w maszynowni powoli rośnie i nikt nie wiąże tego z głowicą wentylacyjną.
• Głowica za mała względem wymienionego albo na nowo dobranego wentylatora podczas remontu - znamionowy przepływ nowego wentylatora nigdy nie zostaje rzeczywiście osiągnięty, ponieważ głowica go dławi.

Na co zwrócić uwagę u dostawcy

• Podane pole przekroju czynnego dla konkretnego modelu głowicy, a nie tylko średnica zewnętrzna
• Określenie materiału i powłoki odpowiednie do zasolenia na odkrytym pokładzie
• Zamknięcie zgodne z układem sterowania i sygnalizacji klap pożarowych jednostki, jeżeli wymagana jest obsługa zdalna
• Potwierdzone dopasowanie do istniejących wymiarów szybu pokładowego przy wymianie na identyczny

Otwieraj i zamykaj każdą klapę wentylacyjną ręcznie co najmniej tak często, jak wymaga tego harmonogram alarmów pożarowych - głowica, która "zamyka się" na papierze, bo lampka sygnalizacyjna tak twierdzi, to nie to samo co klapa, która rzeczywiście się dociska.